AMSTERDAM – Hedgefondsen zijn de duivel van de financiële wereld, roekeloze gokkers en aasgieren die geld verdienen over de ruggen van anderen. Lars Kroijer, auteur van het boek Money Mavericks – Confessions of a hedge fund manager, vertelt NUzakelijk waarom dat niet waar is.

Hoewel hedgefondsen gezamenlijk zo’n 2 biljoen dollar onder hun hoede hebben, blijft het voor veel mensen een schimmige, ondoorzichtige wereld. “Dat komt omdat hedgefondsen alleen het nieuws halen als ze heel erg groot zijn, een opmerkelijke zet doen of uiteenspatten”, vertelt Lars Kroijer vanuit Londen. “Mensen weten niet wat hedgefondsen precies doen, maar hebben wel besloten dat ze het niks vinden.”

Daar wil Kroijer met zijn boek Money Mavericks een einde aan maken. De Deen leidde tussen 2002 en 2008 zijn eigen hedgefonds Holte Capital, dat van een klein startkapitaal van 3,55 miljoen uitgroeit tot zo'n 300 miljoen dollar. Een kapitaal dat in die wereld nog niet 'groot' mag worden genoemd. In zijn boek beschrijft Kroijer de moeilijkheden van een startend fonds om geld los te peuteren, de fantastische flow waarin hij terecht komt als de miljoenen binnenstromen en over de onvermijdelijke ondergang van Holte Capital.

Risico

De ondergang werd ingeluid door een grote positie van Holte in een bedrijf, dat in rap tempo naar beneden kelderde. Een grote investeerder trok zich terug uit Holte en, zoals dat vaker gaat, volgden enkele andere investeerders.

Had Kroijer te veel risico genomen? “Ik zou eerder zeggen dat we aan het begin niet genoeg risico hebben genomen. Ons risicoprofiel was aan het begin gelijk aan dat van een overheidsobligatie. Nee, wat mis ging, was dat ik opgebrand was. Ik wilde het niet graag genoeg meer.”

Intelligent

Ondanks de ondergang van Holte staat Kroijer nog steeds achter het idee van hedgefondsen: waarde creëren op een andere manier, zonder afhankelijkheid (correlatie) van de markt. Hij beschrijft hedgefondsmanagers als intelligente mensen, die hun investeringen beroepen op complexe, gedetailleerde statistische analyses van bedrijven en sectoren.

“Als je elk jaar, wat er ook gebeurt in de wereld, tien procent verdient op je investering, dan is dat fantastisch. Beter dan alleen maar veel aandelen kopen – more of the same shit”, zegt hij. “Al moet ik toegeven dat die belofte niet altijd werkt. Dat is wel duidelijk geworden in het rampjaar 2008.”

Short gaan

Wat doen hedgefondsen ook al weer? Hedgen betekent letterlijk ‘afdekken’. Het financiële risico op een investering wordt geheel of gedeeltelijk afgedekt door een ‘tegeninvestering’. Stel, het hedgefonds gelooft dat de waarde van aandeel X gaat stijgen, omdat het ondergewaardeerd is vergeleken met sectorgenoten. Dan koopt het fonds die aandelen - ‘long’ zoals dat heet.

Het risico bestaat echter dat de hele markt daalt en dat het hedgefonds verlies lijdt, ook al was de inschatting juist. Dat risico kan het hedgefonds afdekken door ‘short’ te gaan op aandeel Y uit dezelfde sector. ‘Short’ gaan betekent dat je aandelen leent van bijvoorbeeld een pensioenfonds, tegen betaling van een leenpremie. Dat aandeel verkoop je op de markt voor bijvoorbeeld tien euro. Als de markt dan daalt, koop je dat aandeel terug voor acht euro. Het verschil van twee euro is winst voor het hedgefonds.

Maar dat is slechts een voorbeeld van hoe hedgefondsen werken. Kroijer: “Er bestaat niet zoiets als ‘het’ hedgefonds. De 8000 fondsen die er nu zijn, hebben allemaal hun eigen modellen en analyses. De een investeert in koffie, de ander in Europese obligaties en weer een ander in aandelen in opkomende economieën.”

Macht

Kritiek op hedgefondsen gaat vaak over ‘short selling’, waarmee ze de koers van bedrijven onder druk zouden zetten en prijzen opdrijven. “Ja, hedgefondsen kunnen marktprijzen bewegen, maar dat kunnen andere investeerders ook”, vindt Kroijer.

Ook veel gehoord is dat hedgefondsen alleen maar oog hebben voor winst en genadeloos te werk gaan om bedrijven waarin ze hebben geïnvesteerd, winstgevender te maken. Kroijer deed dat ook. Hij beschrijft een deal die hem met een belang van vijf procent macht geeft in het bedrijf Cure. “Het is vreemd dat dit systeem de mogelijkheid geeft voor een jongeling als ik om macht te krijgen in een bedrijf, waar ik ervaren bestuurders kan vertellen wat ze moeten doen en wie ze moeten ontslaan”, zegt Kroijer daarover.

Verderop beschrijft hij zijn ervaring met het Duitse medische bedrijf Fresenius, waar Holte ‘short’ posities innam. “Het voelde niet goed om te profiteren van het falen van een bedrijf dat de wereld probeert te verbeteren.” Maar echt berouw toont hij niet. “Het was een goed bedrijf met goede producten, maar gewoon veel te duur.”

Crisis

Kroijer vindt het onterecht dat hedgefondsen genoemd worden als (mede)veroorzaker van de financiële crisis die in 2008 losbarstte. “We zijn allemaal schuldig aan de crisis: politici, toezichthouders, mensen die geld leenden terwijl ze het nooit terug zouden kunnen betalen en banken, vooral banken”, zegt Kroijer.

Hij benadrukt dat hedgefondsen in tegenstelling tot banken niet door de overheid overeind zijn gehouden. “Er is geen één hedgefonds dat geld heeft ontvangen. Van de 10.000 zijn er 2000 failliet gegaan en zo hoort het ook: als je het goed doet, verdien je geld, ontzettend veel geld. En als je het slecht doet, verlies je alles en val je om.”

Volgens Kroijer had de politiek dringend behoefte aan een zondebok. “Hedgefondsen zijn een makkelijke prooi, want die zeggen niets terug. Wie moet er opstaan? Er bestaat geen vereniging van Hedgefondsmanagers. Ik sta nu op, maar ik heb als individu niet de autoriteit die een bank uitstraalt.”

Conclusie

In het laatste hoofdstuk concludeert Kroijer dat hedgefondsen duur zijn. “Maar niet te duur”, voegt hij daar snel aan toe. “Het is heel belangrijk om te weten waar je allemaal premies voor betaalt. De lat ligt erg hoog voor hedgefondsen om boven dat bedrag uit te komen, zodat het de eindinvesteerder ook geld oplevert. Investeerders moeten niet blind hun geld geven aan een hedgefonds, maar zeker weten dat de manager het in zich heeft om veel geld te verdienen.”

Na het opheffen van Holte is Kroijer toegetreden tot enkele raden van bestuur, ook die van een paar hedgefondsen. Gaat hij ooit nog een nieuw hedgefonds starten nu hij van zijn eigen fouten heeft geleerd? “Het is het opwindendste werk in de financiële wereld. Het is jij tegen de markt en het gevoel dat je krijgt als je de markt verslaat, is onbeschrijflijk”, zegt Kroijer.

“Maar het is ook buitengewoon stressvol werk. Het was slecht voor mijn gezondheid, huwelijk en gezinsleven. Om eerlijk te zijn: ik heb het niet heel erg gemist. Maar ik ben 39, nog lang niet met pensioen en niet lid geworden van een golfclub. Ik wil in de toekomst zeker nog iets anders opstarten in de financiële wereld.”

Lees ook de andere NUzakelijk artikelen over zakenboeken