AMSTERDAM - Olieconcern BP staat in de top 10 van beleggingen in aandelen van ABP, zo blijkt uit het jaarverslag van het ambtenarenpensioenfonds.

De olieramp in de Golf van Mexico houdt menig pensioenfondsmanager nachts wakker. Niet alleen in Groot-Brittannië, maar ook in Amerika en Nederland. Volgens het ABP-jaarverslag over 2009, dat vorige maand gepubliceerd werd, had het ambtenarenpensioenfonds een substantieel belang in oliemaatschappij BP. Een belang dat sinds januari bijna in waarde is gehalveerd.

Top tien-beleggingen in aandelen BP

(2009,  2008, miljoenen euro's, percentage)
1 (-) HSBC Holdings 876 1,1 Engeland
2 (3) Royal Dutch Shell 751 0,9 Nederland
3 (-) BHP Billiton 736 0,9 Australië
4 (4) Nestlé SA 622 0,8 Zwitserland
5 (1) Exxon Mobil 603 0,7 Verenigde Staten
6 (5) Total 589 0,7 Frankrijk
7 (-) BP 570 0,7 Engeland
8 (10) Roche Holding 539 0,7 Zwitserland
9 (-) Banco Santander 533 0,6 Spanje
10 (9) GlaxoSmithKline 526 0,6 Engeland
Totaal top 10 aandelen 6.345 7,7
Totaal portefeuille aandelen 82.227 100,0

Hoewel het bedrag van 570 miljoen euro relatief klein is ten opzichte van het totaal in aandelen geïnvesteerde vermogen van 82,2 miljard euro, of de 2,345 miljard euro die het ABP in Griekse staatsschuld heeft gestoken, betekent het waardeverlies van 260 miljoen euro opnieuw een gevoelige klap voor gepensioneerden die hun pensioen bij ABP hebben opgebouwd.

De dekkingsgraad van ABP is eind mei verslechterd tot 96 procent. Dat betekent dat de pensioenen niet zullen worden geïndexeerd. Een ander gevolg van een dekkingsgraad onder 100 procent is dat ABP volgens de regels van toezichthouder DNB niet mag meewerken aan de waarde-overdracht van pensioenen naar andere fondsen.

Koopje

Analisten verschillen van mening over de vraag of de markt BP te zwaar heeft gestraft voor de ramp in de Golf van Mexico. Volgens sommigen is het aandeel nu een koopje. Vorige week kochten institutionele investeerders nog massaal BP, meldde The Times. Zij speculeerden erop dat het fonds teveel in waarde zou zijn gedaald. Maar sindsdien is het aandeel nog zo'n 10 procent in waarde gedaald. Onbekend is of ook ABP aandelen heeft bijgekocht.

BP, tot voor kort de grootste onderneming van Groot-Brittannië, heeft sinds begin dit jaar bijna de helft van zijn marktwaarde verloren. Op dit moment woedt er een publieke discussie over het uitkeren van dividend, waarvan het concern steeds heeft verzekerd dat dat gewoon zou doorgaan.

Een besluit om dit jaar geen dividend uit te keren zou de beurskoers verder onder druk kunnen zetten en met name pensioenfondsen in Groot-Brittannië in problemen kunnen brengen. Door de sterke waardeval van BP zou het bedrijf bovendien een overnameprooi voor groepen uit Rusland, China of het Midden-Oosten kunnen worden. Reden waarom de stemmen in Groot-Brittannië die de verwikkelingen rond BP als een zaak van nationaal belang willen bestempelen steeds luider klinken.

Juridische stappen

ABP is niet het enige pensioenfonds dat de dupe is. Naast fondsen in Groot-Brittannië zijn ook verschillende Amerikaanse pensioenfondsen getroffen. BP gold de afgelopen jaren als de beursparel onder de oliemaatschappijen en ontbreekt om die reden zelden in de portefeuilles. Zoals die van het pensioenfonds van de ambtenaren van New York en Florida.

De publieke verontwaardiging daarover neemt toe. Pensioenfondsen van onder meer de politie van Louisiana hebben deze week vijftien bestuurders van BP, onder wie ceo Tony Hayward, gedaagd voor hun rol in de olieramp en de daling van de beurswaarde. Zij worden verantwoordelijk gesteld voor het "het laten ontstaan van een cultuur waarin veiligheid geen prioriteit meer had en die ontwikkeling van de waarde van het bedrijf op de lange termijn heeft geschaad."

Terwijl president Obama in eigen land wordt bekritiseerd omdat hij te weinig zou doen aan de ramp, vinden veel Britten dat hij juist teveel de schuld bij BP legt. "Obama is killing our pensions", kopte de Daily Express onlangs.

Sitting duck

Hoe gaat het verder? In zijn speech vanuit de Oval Office heeft president Obama beloofd dat BP goedschiks of kwaadschiks zal moeten betalen voor de schade. Tot nu toe bedraagt die al een kleine 2 miljard euro, maar die kan oplopen tot tientallen miljarden. Zeker nu is gebleken dat het concern de werkelijke gelekte hoeveelheid olie al dan niet bewust foutief heeft gerapporteerd. Obama heeft daarnaast aangekondigd dat hij de gehele energievoorziening van de Verenigde Staten wil herzien.

Het ligt voor de hand dat de BP-ramp ook gevolgen zal hebben voor Shell, het vaste anker in bijna elke Nederlandse aandelenportefeuille. Volgens Iex-columnist Corné van Zeijl kan ook Shell zo'n ramp niet uitsluiten.

Ook al maakt hij melding van een gesprek dat hij recent met Shell-ceo Peter Voser voerde, waarin deze Van Zeijl verzekert dat zijn bedrijf opereert volgens de regels van de Noorse overheid. Die zouden veel strenger zijn.

Hoe dan ook, concludeert Van Zeijl, 'BP is een sitting (black) duck'.