AMSTERDAM - De nettowinst van alle AEX-fondsen samen is afgelopen jaar bijna gehalveerd vergeleken met 2008. De meest verhandelde aandelen op de beurs in Amsterdam hielden onderaan de streep 19,56 miljard euro over, een daling van 44,5 procent in vergelijking met 2008.

Met de publicatie vrijdag van de jaarcijfers van ingenieursbureau Fugro hebben, op baggeraar Boskalis na, alle 25 AEX-fondsen de afgelopen weken de jaarcijfers bekendgemaakt. De index geldt als toonaangevend voor BV Nederland.

Het beeld wordt vertekend door olieconcern Shell en staalproducent ArcelorMittal. De zwaarwegende fondsen boekten in 2008 recordwinsten en zagen die winsten vorig jaar, voor Shell nog steeds in de miljarden, verdampen.

Shell

Shell en Arcelor zijn typerend voor cyclische bedrijven, zegt vermogensbeheerder Corné Van Zeijl van SNS Asset Management. ''Als het goed gaat, gaat het ook heel goed, maar als het slecht gaat, gaat het meteen heel slecht''.

Ook analist Ronald Doeswijk van Robeco is niet verrast door de winstdaling. Hij wijst op een wereldwijde index die aantoont dat sommige sectoren 60 procent minder winst hebben geboekt.

Zonder de zwaargewichten Shell en ArcelorMittal ontstaat er een heel ander beeld van de prestaties van de AEX-fondsen. Dan is er sprake van een stijging van de nettowinst van 14,5 procent naar 10,10 miljard euro.

Besparingen

''Een prestatie van formaat'', aldus Van Zeijl. De verklaring ligt volgens hem in kostenbesparingen en niet in omzetgroei. De AEX-bedrijven hebben vorig jaar duizenden werknemers ontslagen. ''Die agressiviteit is ongekend'', aldus Doeswijk, die erop wijst dat dergelijke bezuinigingen sinds de jaren tachtig niet meer zijn voorgekomen.

Doeswijk verwacht dat de winsten dit jaar zullen stijgen. ''Het heeft er alles van weg dat de consument het stokje gaat overnemen van bedrijven en overheden. In de VS bleek dat al. Daar zie je nu ook de omzet groeien. Europa loopt wat achter'', aldus de analist.

Tussen sectoren kan het wel verschillen. Cyclische bedrijven gaan de grootste groei laten zien tegenover een lagere groei bij de defensieve bedrijven. ''Normaal zie je het misschien niet goed, maar eigenlijk heeft deze crisis het verschil laten zien tussen cyclische en defensieve sectoren'', verklaart Doeswijk.

2010

Ook Van Zeijl verwacht in 2010 hogere winsten en een hogere omzet. Dat was al zichtbaar in het vierde kwartaal van vorig jaar en blijkt ook uit enquetes onder ondernemers. ''Waar het vorig jaar aan de dalende kosten lag, zal het dit jaar vooral aan een hogere omzet liggen.''

Beleggers zijn hierop al vooruitgelopen, veel van de toekomstige winsten zijn al ingeprijsd in de aandelenkoersen. Analist Doeswijk verwacht dan ook geen spectaculaire rendementen op de beurs dit jaar.