AMSTERDAM - Het inkopen van eigen aandelen gebeurt nauwelijks meer onder AEX-bedrijven. In 2009 is telecombedrijf KPN het enige hoofdfonds dat aan het inkopen geslagen is, zo blijkt uit een inventarisatie van NUzakelijk.

De karige inkoopactiviteit van dit moment staat in schril contrast met voorgaande jaren. In 2007 en 2008 sloegen bedrijven massaal eigen aandelen in, hoewel het animo vorig jaar al duidelijk afnam. De aandeleninkoopprogramma's die in 2008 plaatsvonden, werden namelijk vaak al in 2007, toen de economie nog goed draaide, aangekondigd of gelanceerd.

Aandeleninkoop steeg voor 2008 snel in populariteit. In 2004 kochten beursfondsen nog voor twee miljard euro aan eigen aandelen in, terwijl dit bedrag in 2007 was opgelopen tot een slordige 18 miljard euro.

Achter de hand
De recessie vormt voor ondernemingen aanleiding geld achter de hand te houden, bovendien zitten concerns als gevolg van de crisis minder goed in hun slappe was. "Bedrijven willen vet op de botten houden", denkt ook Martine Hafkamp van Fintessa Vermogensbeheer. "Ze zullen nu bovendien eerder kijken naar overnames, want die zijn makkelijker te financieren."

Fred Huibers, vermogensbeheerder bij Het Haags Effektenkantoor, ziet nog een aantal redenen. "Lenen is duurder geworden. Bovendien zijn aandeelhouders minder enthousiast, de situatie is nog precair. Daarnaast vormen de banken nog steeds een grote sector en was ING bijvoorbeeld altijd een grote inkoper. Als die nu eigen aandelen willen gaan inslaan, zal Wouter Bos dat waarschijnlijk niet zo zien zitten."

Stilgelegd
Elektronicaconcern Philips liet begin 2009, bij de presentaties van de vierdekwartaalcijfers over 2008, weten zijn tweejarig inkoopprogramma stil te leggen. De onderneming begon in januari 2008 met een grootschalige inkoop ter waarde van vijf miljard euro, maar staakte het programma "om maximale financiële stabiliteit te houden".

Chemiebedrijf AkzoNobel deed hetzelfde bij de bekendmaking van een miljardenverlies over het vierde kwartaal van afgelopen jaar en ook TNT stopte met het inkopen van eigen aandelen.

Dat KPN als enige AEX-fonds wel aandelen inkoopt, heeft volgens Huibers te maken met de sterke balans van het bedrijf. "Daarnaast is de kans heel klein dat KPN, als kleine speler, acquisities in de planning heeft."

Overtollig
Voor beursgenoteerde bedrijven is aandeleninkoop een manier om van hun overtollige financiële middelen af te komen, of een verdedigingswal tegen een ongewenste overname op te bouwen.

Bovendien stijgt het dividend per aandeel, omdat er minder aandelen in omloop zijn en gaat de koers van het aandeel vaak omhoog. Dat is niet alleen prettig voor de aandeelhouder, maar ook voor de onderneming die op die manier in een goed blaadje komt te staan.

Regelmatig steekt kritiek over aandeleninkoop de kop op. Het zou getuigen van een gebrek aan creativiteit en durf, omdat ondernemingen het geld natuurlijk ook zouden kunnen gebruiken om bijvoorbeeld overnames of investeringen te doen.