VELSEN - NUzakelijk neemt lokaal genoteerde beursfondsen onder de loep. Hoe gaat papierfabrikant Crown van Gelder om met de teruglopende vraag op de papiermarkt? "De crisis is een blessing in disguise."

Mees Hartvelt is trots op zijn product. De directeur van papiermaker Crown Van Gelder (CVG) houdt van papier en dat is te zien als hij een rondleiding geeft door de fabriekshal in Velsen.

In de buurt van de machines waar water wordt ontrokken aan de papiervezels is het tropisch warm. "Het is toch ongelofelijk dat een A4-tje honderd kilo kan tillen zonder dat het scheurt?", vraagt Hartvelt retorisch. En, even verderop, bij het apparaat dat de enorme papierrollen op een ingenieuze manier inpakt: "Wat een een uitzonderlijk systeem is dit toch."

Fabriekshal-CVG
De fabriekshal van CVG waar twee enorme machines het papier vervaardigen (c)CVG

Nichemarkten
De papiersector staat onder hoge druk. Steeds meer bedrijven blijken niet opgewassen tegen de economische crisis en toenemende digitalisering en de daarmee gepaard gaande dalende vraag naar papier. CVG weet in deze roerige markt echter het hoofd boven water te houden met een strategie die niet meer dan logisch lijkt: "De papierconsumptie neemt af, dus je moet vraag en aanbod goed op elkaar afstemmen", zegt Hartvelt.

Dat doet CVG door zich expliciet op de nichemarkten te richten. Op het terrein in Velsen worden geen bulkproducten zoals kopieerpapier vervaardigd. In de enorme fabriekshal komen enkel "klantspecifieke rollen" van de papiermachine, rollen van soms wel 4,5 meter breed en 1,5 meter hoog.

Al sinds 1896 wordt er papier geproduceerd aan het Noordzeekanaal in Velsen. In 1983 ging het bedrijf na een faillissement in afgeslankte vorm verder en heeft het een notering aan de beurs in Amsterdam. Er werken bijna driehonderd mensen aan een jaarlijkse omzet van ongeveer 160 miljoen. De koers volgt voor een belangrijk deel de stijgingen en dalingen op de AEX en de prijs van een aandeel schommelt rond de 6,50 euro.

Verwerking
De papierfabriek maakt basispapier dat door de klanten - papierverwerkers - vervolgens verder wordt verwerkt tot bijvoorbeeld postzegelpapier of papier voor parkeerkaarten en labels voor bagage op het vliegveld. "Dat papier moet aan hele specifieke eisen voldoen. Bij een afwijking in de vochtgraad kan de magneetstrip van parkeerkaarten niet meer leesbaar zijn, of de streepjescode op de bagagelabels. De charme hiervan is, is dat we een zeer hechte relatie met onze klanten hebben. We hebben samen het papier ontwikkeld, dat ook weer past bij de machines van de klant en bij de overstap naar een andere producent zal hij dat hele traject weer moeten doorlopen."

De strategie van CVG lijkt te werken. Als een van de weinige bedrijven in de papiersector wist de relatief kleine fabrikant over de eerste helft van 2009 een positief resultaat van 2,3 miljoen euro te boeken. Dat kwam vooral doordat de prijs van celstof, waar Crown van Gelder zijn papier van maakt, met dertig procent daalde. Die prijs zal stijgen als de markt weer aantrekt, ook doordat in opkomende markten als China en Zuid-Amerika de papierproductie enorm toeneemt.

Papier-CVG
 De kwaliteit van het papier wordt zorgvuldig getest (c)Sander van der Torren

Conjunctuur
De papierfabrikant kampt met een dalende vraag. "Wij zijn een conjunctuurgevoelig bedrijf", legt financieel directeur Henk van der Zwaag uit. "We hebben wel vaker mindere periodes meegemaakt, dus hier worden we niet nerveus van." Hartvelt: "De markt wordt opgeschud door deze crisis, slechtlopende bedrijven vallen om. Wij denken gezien het resultaat tot nu toe, dat we tot de overwinteraars behoren."

Ondanks de teruglopende vraag hebben de machines van CVG de afgelopen maanden volop gedraaid. Van der Zwaag: "De crisis is een blessing in disguise, omdat we nu producten kunnen ontwikkelen die voor de toekomst van dit bedrijf belangrijk zijn. Nu zijn we druk bezig met de verbetering van ons digitale papier, dat inkt ultrasnel moet kunnen opnemen. De markt daarvoor groeit, omdat er steeds meer digitaal geprint wordt, het papier voor offset-doeleinden is een krimpende markt." Digitale print maakt geen gebruik van drukplaten, waardoor hetgeen afgedrukt wordt gepersonaliseerd kan worden.

Luchtfoto-CVG
Het terrein van Crown Van Gelder aan het Noordzeekanaal in Velsen (c)Henk Honing

Dematerialiseren
Naast het digitale papier ziet CVG ook nog toekomst in verpakkingspapier. De papierfabriek is zich aan het oriënteren op deze markt. Hartvelt: "Zolang we nog niet kunnen dematerialiseren, worden er pakketjes verzonden. Voor de verpakking en de etiketten ervoor zal er voorlopig dus nog veel papier nodig zijn. Helemaal als straks de markt weer aantrekt."

In de papiersector speelt duurzaamheid een steeds grotere rol. Met verschillende keurmerken kunnen fabrikanten aantonen dat er bij de productie van hun papier rekening is gehouden met milieu. "Maar we moeten die duurzaamheidshype ook weer niet overdrijven. Het is niet zo dat de vraag van klanten naar duurzaam papier explosief is gegroeid. Wij merken dat klanten vooralsnog liever voor een goedkoper product kiezen dan voor een duurzaam product", aldus Hartvelt.

De celstof die de basis vormt voor het bij CVG geproduceerde papier is afkomstig uit duurzaam beheerde bossen in bijvoorbeeld Brazilië waardoor het iets duurder is. "Dat roept soms wel vragen op bij klanten, maar hout is kostbaar. Dat moet volgens ons zorgvuldig beheerd worden."

Tastbaar
Net als de klantenkring van CVG zijn ook de aandeelhouders het bedrijf vaak lang trouw. "Het zijn vaak mensen die van papier houden", zegt Hartvelt. "Ze hebben weinig met de nulletjes en eentjes in de ICT-sector en vinden het prettig dat papier tastbaar is."

CVG is een conservatief gefinancierd bedrijf, met weinig vreemd vermogen. Ook dat moet de aandeelhouders aanspreken. Hartvelt: "Het is erg prettig om niet zo afhankelijk van banken te zijn en genoeg eigen vermogen te hebben. Een paar jaar geleden was zoiets buitengewoon verwerpelijk. Maar in deze tijd zijn veel concurrenten behoorlijk jaloers op ons.”

Zie ook de eerdere afleveringen in deze serie
Kaartenfabrikant AND ziet mobiele toekomst
Groot Handelsgebouw loopt weer vol
Biotechconcern OctoPlus rekent zich rijk
Eeuwenoude uitgever Brill omhelst internet
Ego laptops blazen Begemann nieuw leven in
Delfts Blauw in rustiger vaarwater