AMSTERDAM - De moeilijke situatie op de kredietmarkt in de Verenigde Staten en de koersverliezen op Wall Street hebben er vrijdag toe geleid dat de belangrijkste Europese aandelenmarkten opnieuw diep in het rood sloten. Ze raakten de eerder dit jaar opgebouwde winsten grotendeels kwijt.

De AEX, de graadmeter van de beurs in Amsterdam, dook aan het begin van de middag zelfs kortstondig onder de 500 punten, iets boven de openingsstand van 498 punten op de eerste handelsdag dit jaar.

De index van de meest verhandelde fondsen in Amsterdam sloot op 502,04 punten. Dat is een verlies van 15,81 punten ofwel 3 procent. De MidKap-index van middelgrote fondsen daalde 1,4 procent tot 700,55 punten. In Frankfurt, Parijs en Londen verloren de beurzen 1,5 tot 3,7 procent.

Federal Reserve

Halverwege de middag zorgde de Federal Reserve even voor een opleving. Het Amerikaanse stelsel van centrale banken liet weten extra geld in te markt te zullen pompen als de krapte op de kredietmarkt verder toeneemt. De Europese Centrale Bank schoot de banksector donderdag al te hulp met een kapitaalinjectie van 95 miljard euro. Vrijdag stak zij nog eens ruim 61 miljard euro in de financiële branche.

Meerdere banken en hypotheekverstrekkers hebben zich negatief uitgelaten over de kredietmarkt. De Franse bank BNP Paribas zette donderdag een scherpe koersdaling in gang met de mededeling dat het de waarde van drie van zijn fondsen niet kan berekenen door de kredietcrisis. De Amerikaanse hypotheekverstrekkers Countrywide Financial en Washington Mutual spraken van de 'ernstigste verstoring' van de kredietmarkt ooit en een 'significante' afname van de beschikbare geldhoeveelheid.

ABN Amro

ABN Amro was een van de sterkste dalers bij de hoofdfondsen op het Damrak met een verlies van 3,5 procent. De daling volgde op geruchten over problemen bij Fortis met het vergaren van zijn deel van de overnamesom. Fortis sprak de geruchten tegen. Het aandeel Fortis bleef aanvankelijk goed liggen, ondanks de aftrek van zeventig cent aan dividend. Later werd het aandeel meegesleurd door de kredietperikelen en stond de koers 3,4 procent lager. Barclays, dat eveneens aast op ABN Amro, verloor in Londen 6,4 procent.

Bij beleggers in Aegon bestaan volgens handelaren grote twijfels over de invloed van de crisis op de resultaten van de verzekeraar. "Aegon liet weten niet geraakt te worden, maar gezien de koersreactie zijn beleggers daar niet zeker van", aldus vermogensbeheerder Michel van der Stee van Van Lanschot Bankiers. Aegon leverde 4,5 procent in.

Shell

Ook Shell trok een zware wissel op de AEX-index. Het zwaarst wegende fonds zakte met 3,1 procent. Het verlies was mede te wijten aan de daling van de olieprijs. In New York ging de olieprijs met 1,2 procent achteruit tot 70,75 euro per vat (159 liter).

Unilever, Philips en Arcelor Mittal, die ook veel gewicht in de schaal leggen, droegen sterk bij aan het slechte sentiment op het Damrak. Unilever (min 2,3 procent) kreeg te maken met een advies van zakenbank Goldman Sachs aan zijn klanten het aandeel te verkopen. Voor de koersdalingen van staalconcern Arcelor Mittal en elektronicaconcern Philips, respectievelijk 5,4 en 1,8 procent, konden handelaren geen directe aanleiding vinden.

Fugro

MidKap-fonds Fugro wist de beter dan verwachte halfjaarcijfers uiteindelijk om te zetten in koerswinst. De bodemonderzoeker profiteerde van de aanhoudende oliehonger, die maakt dat energiebedrijven steeds meer investeren in de zoektocht naar olie en gas. Het aandeel ging aan kop in de MidKap-index met een winst van 4,3 procent.

De euro moest het door de verliezen op de Europese effectenmarkten ook ontgelden. De eenheidsmunt daalde vrijdag tot 1,3680 dollar. Donderdag was de euro bij het slot van de Europese beurzen nog 1,3695 dollar waard.