Maandag 3 oktober 2022 | Het laatste nieuws het eerst op NU.nl
Rotondes leiden vaak tot verwarring

Rotondes gevaarlijk voor fietsers door verschillende voorrangsregels

De rotonde werd in de jaren tachtig geïntroduceerd als dé oplossing om de verkeersveiligheid en doorstroming in de bebouwde kom te verhogen. In de praktijk valt de veiligheid tegen. Vooral fietsers moeten uitkijken, omdat op rotondes vaak niet duidelijk is hoe hun voorrang is geregeld.
Door Paul Cnossen

Rotondes binnen de bebouwde kom worden in Nederland aangelegd met de richtlijnen van kennisplatform CROW. Deze stichting geeft voorschriften voor afmetingen en inrichting, maar die zijn niet verplicht. Volgens kenners gaat het daar fout, en dan met name wanneer auto's en fietsers elkaar tegenkomen. Regelmatig vinden er ongelukken plaats tussen auto's die de rotonde verlaten en doorrijdende fietsers. "In zekere zin is de rotonde het slachtoffer van zijn eigen succes", zei verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen vorig jaar tegen het AD.

Verkeerskundig Adviesbureau DTV publiceerde in 2019 cijfers over rotondes en ongevallen. Daaruit blijkt dat op elke rotonde binnen de bebouwde kom om de vier à vijf jaar een ongeval met een fietser voorkomt. Dat zijn geregistreerde ongevallen, die vaak ernstig van karakter zijn. Kleine aanrijdingen waarbij geen hulpdiensten aanwezig zijn, vallen buiten deze registratie. En ongevallen bij beruchte rotondes, komen meestal niet verder dan het lokale nieuws.

Onoplettende e-bikers vergroten het gevaar

Het probleem is dat er geen uniformiteit is in het ontwerp en de voorrangsregels van rotondes. Gemeenten hoeven zich niet te conformeren aan de CROW-adviezen en mogen de rotondes naar eigen inzicht inrichten.

Leanne van Bentem, adviseur bij ingenieursbureau Sweco, bekeek onlangs voor een afstudeeronderzoek de verkeerssituatie op Haarlemse rotondes. Ook al is haar onderzoek waarschijnlijk niet representatief voor heel Nederland, toch luidde ze de noodklok in het vakblad Verkeerskunde. Ze riep op tot een discussie over de voorrangspositie van fietsers. Nu hebben fietsers op 70 procent van de rotondes voorrang op autoverkeer dat de rotonde verlaat.


Het is natuurlijk een slechte zaak dat voorrangsregels op rotondes verwarrend zijn.
Rob Stomphorst, Veilig Verkeer Nederland

Zeker fietsers op een e-bike gaan onoplettend en met een te hoge snelheid de rotonde op, concludeert Van Bentem. Maatregelen waarbij fietsers voorrang moeten verlenen aan auto's, kunnen helpen. Toch adviseert de CROW om fietsers 'in de voorrang' te houden, zoals dat heet.

Ook de Fietsersbond ziet dat graag. Een woordvoerder zegt: "Rotondes binnen de bebouwde kom waar fietsers géén voorrang hebben, vragen om meer alertheid van de fietsers. Ze moeten snelheid inschatten, bij elke halve oversteek afstappen, optrekken en opstellen enzovoort. Dat alles is slecht voor de fietsbaarheid. Kortom, ergonomisch gezien is 'uit de voorrang' ook niet goed."

Doorstroming is belangrijk

Dit staat haaks op een rapportage van de SWOV (Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid). De organisatie vindt het verstandig de rotondes zo in te richten dat fietsers voor hun eigen veiligheid standaard voorrang verlenen aan auto's die de rotonde verlaten. Of dit een haalbare kaart is, valt te betwijfelen. Veel rotondes zijn erop ingericht om het de fietsers zo makkelijk mogelijk te maken.

Zelfs situaties waarin de tweewielers in twee richtingen over het fietspad mogen rijden (dus zowel tegen de klok in als met de klok mee) komen voor. Om dan binnen de bebouwde kom ook rotondes aan te leggen waar fietsers géén voorrang hebben, leidt tot verwarring bij verkeersdeelnemers en een gebrek aan uniformiteit, vindt de Fietsersbond. Bovendien is de organisatie overtuigd van de bijdrage die rotondes leveren aan het vergroten van de verkeersveiligheid ten opzichte van traditionele kruisingen.

Klachten over verwarrende situaties

Bij Veilig Verkeer Nederland komen via het meldpunt regelmatig klachten binnen over de verwarring rond rotondes. "We krijgen vooral opmerkingen over het gebrek aan uniformiteit", zegt woordvoerder Rob Stomphorst. "Het is natuurlijk een slechte zaak dat er verwarring is. Onduidelijkheid bij de weggebruiker leidt tot aarzelend weggedrag en ongevallen. Terwijl we juist alles op alles moeten zetten om verkeersongevallen te verminderen."

Deze inhoud kan helaas niet worden getoondWij hebben geen toestemming voor de benodigde cookies. Aanvaard de cookies om deze inhoud te bekijken.

Lees meer over:

Economie

Aanbevolen artikelen