Precies een maand geleden presenteerde het kabinet zijn eerste uitwerking van de plannen voor rekeningrijden in 2030 aan de Tweede Kamer. Het betekent dat we over iets meer dan zeven jaar te maken krijgen met een "systeem van betalen naar gebruik". Dit is wat je moet weten.

Met rekeningrijden wil de overheid ervoor zorgen dat niet iedereen meer voor elk wissewasje de auto pakt. "Bewuster autogebruik" noemt Den Haag dat. Het moet er in elk geval voor zorgen dat de luchtkwaliteit beter wordt.

Tegelijkertijd draait het toch vooral ook om het op peil houden van de overheidsinkomsten. Die lopen nu terug omdat er steeds meer elektrische auto's op de weg verschijnen. De bestuurders daarvan betalen geen wegenbelasting. En als er minder brandstofauto's zijn, wordt er minder getankt. En daardoor loopt de overheid brandstofaccijnzen mis.

"Dit jaar halen we circa 14 miljard euro op, waarvan ruim 4 miljard euro via de motorrijtuigenbelasting. Deze overheidsinkomsten op peil houden is een van de redenen om een nieuw en toekomstbestendig systeem in te voeren. Straks betalen alle automobilisten, ook de elektrische rijders, weer belasting afhankelijk van hoeveel ze de weg opgaan", zei staatssecretaris Marnix van Rij (Financiën) in juli.

Via ons reactieplatform NUjij kwamen de afgelopen tijd een hoop vragen over dit onderwerp binnen. Hieronder een greep daaruit.

Waarom duurt het nog tot 2030 voordat elektrische rijders gaan meebetalen?

Bestuurders van elektrische auto's gaan al relatief snel een steentje bijdragen. De vrijstelling van motorrijtuigenbelasting (mrb) geldt tot en met 2024. Het jaar erna gaan elektrische rijders 25 procent betalen en vanaf 2026 de volle mep.

Zijn alle (fiscale) voordelen van elektrische auto's na 2030 verdwenen?

Ja en nee. Zo kan alsnog besloten worden om het kilometertarief afhankelijk te maken van de brandstofsoort. Op die manier ben je met een benzine- of dieselauto meer kwijt per kilometer dan met een elektrisch model. Overigens zijn er naar alle waarschijnlijk in 2030 nauwelijks nog nieuwe brandstofauto's te koop en fiscaal voordeel voor elektrisch lijkt dan ook niet meer nodig. Elektrisch is dan de norm.

Het nieuwe systeem wordt "budgetneutraal" ingevoerd. Wat betekent dat?

Dat betekent volgens de woordvoerder van staatssecretaris Van Rij dat betalen naar gebruik wordt ingevoerd op het niveau van de autobelastingen van 2025. "Voor dit jaar is gekozen omdat in 2025 het aantal elektrische auto's nog relatief klein is."

Maar dat betekent ook dat er tussen 2025 en 2030 door de overheid minder geld opgehaald wordt, ook al worden de voordelen voor stekkerauto's afgebouwd. "Door de verdere ingroei van elektrische auto's nemen de inkomsten uit de bpm en de brandstofaccijns meer af."

Nu is de hoogte van de mrb voor een deel afhankelijk van het gewicht van de auto. Elektrische voertuigen zijn door een fors accupakket vaak relatief zwaar. Hoef ik me daarover na 2030 geen zorgen meer om te maken?

Dat is nog onduidelijk. Het kabinet heeft in zijn eerste uitwerking van de plannen hierover nog geen besluit genomen. Wel is de mogelijkheid opengelaten om het tarief per gereden kilometer afhankelijk te maken van het gewicht van de auto. Dat zou betekenen dat je met een groot en zwaar model meer kwijt bent dan wanneer je in een stadsauto rijdt.

Ga ik dadelijk dubbel betalen op (Nederlandse) tolwegen?

Nee. Zodra de mrb op de schop gaat, komen de toltrajecten in Nederland te vervallen. Dat zijn er overigens niet veel. Op dit moment hoef je alleen in de Westerscheldetunnel en in de Kiltunnel te betalen. Daar komt straks tijdelijke tolheffing op de ViA15 (een nieuw, doorgetrokken traject van de huidige A15) bij Nijmegen nog bij.

Gaan mensen in de grensstreek dadelijk niet gewoon omrijden om rekeningrijden in Nederland te vermijden?

Daar haal je geen voordeel uit, omdat de overheid alleen naar het aantal gereden kilometers kijkt. Zelfs als deze kilometers in het buitenland zijn afgelegd. Dat betekent dat je tijdens je vakantie in Frankrijk straks niet alleen geld kwijt bent voor de tolwegen daar, maar ook voor de gereden kilometers die je in eigen land moet afrekenen.

Waarom geldt rekeningrijden ook voor gereden kilometers in het buitenland?

Dat heeft volgens Den Haag te maken met de wens om het systeem relatief simpel te houden en vanwege privacyoverwegingen.

"Ook de huidige mrb betaal je gewoon door, of je nu in het buitenland of in Nederland rijdt. Over alle gereden kilometers moet belasting worden betaald, dus ook over de in het buitenland gereden kilometers", laat een woordvoerder van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat weten.

"Door geen onderscheid te maken in waar de kilometers gereden worden, is een zo eenvoudig mogelijke invoering van betalen naar gebruik mogelijk, met zo min mogelijk privacyissues", aldus de zegspersoon.

Betalen naar gebruik in één oogopslag.

Betalen naar gebruik in één oogopslag.
Betalen naar gebruik in één oogopslag.
Foto: Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

Krijgen toeristen en andere bestuurders van buitenlandse voertuigen ook met rekeningrijden te maken?

Ondanks dat Nederlandse automobilisten moeten betalen voor in het buitenland afgelegde kilometers, hoeven toeristen en andere bestuurders van buitenlandse voertuigen in Nederland niet te betalen naar gebruik.

Krijgen we met rekeningrijden na 2030 ook elk jaar te maken met een hogere rekening?

Daar lijkt het in eerste instantie wel op. De overheid is van plan om het tarief "jaarlijks te laten meestijgen" met de groei van het aantal elektrische auto's, aldus de woordvoerder van staatssecretaris Van Rij.

Als ik in een bepaalde maand onverwachts heel veel kilometers afleg, kan ik dan een forse rekening verwachten?

Als automobilist betaal je in 2030 voor het jaarlijkse aantal gereden kilometers, niet het aantal per maand.

Mensen met een bestelbus of andere bedrijfsauto betalen nu geen bpm én minder wegenbelasting. Stappen automobilisten dadelijk niet massaal over?

Nee. Allereerst moet een bedrijfsauto aan allerlei voorwaarden voldoen. Ook moet je 10 procent van het aantal jaarlijkse kilometers zakelijk afleggen en een btw-nummer hebben. Kortom, je kunt niet zomaar een willekeurige Opel inzetten als bedrijfsauto om voordeeltjes te pakken. Daarnaast geldt het rekeningrijden straks niet alleen voor personenwagens, maar ook voor bestelauto's.