De discussie rondom het wel of niet verplicht stellen van een fietshelm is verder opgelaaid na een rapport van kenniscentrum Veiligheid.nl. Alleen al het artikel daarover op deze site, riep duizenden reacties op. Voor wie niet langer wil wachten met het aanschaffen van een fietshelm zetten we uiteen waar je op moet letten.

Een fietshelm bewijst zijn kwaliteit pas als het misgaat. Dat kun je zelf niet beoordelen, je moet dus afgaan op testresultaten. Let er daarom op dat een fietshelm voorzien is van een keurmerk, dan weet je zeker dat de helm inderdaad veilig is. Fietshelmen moeten voldoen aan de EN 1078-norm. Soms wordt gemeld dat voor kinderfietshelmen de EN 1080-norm geldt. Dat is onjuist. Deze norm geldt voor speelhelmen, die niet zijn goedgekeurd als fietshelm.

Als het om de helm gaat, zijn er geen verschillen in de normen voor een gewone fiets of een e-bike met alleen trapondersteuning (tot 25 kilometer per uur). Voor een speed pedelec, waarbij je vanwege de toegestane snelheid van 45 kilometer per uur een helm moet dragen, gelden de veel strengere NTA 8776-keuringseisen. Ga sowieso met een boog om niet-goedgekeurde helmen heen. Die kunnen in het ergste geval meer kwaad dan goed doen, bijvoorbeeld door splinterend kunststof of verstikkende riempjes.

Wie op zoek gaat naar onafhankelijke tests van fietshelmen door Nederlandse organisaties komt vooral helmen voor specialistisch gebruik tegen, zoals voor wielrenners en mountainbikers. Alleen de ANWB testte de meer algemene fietshelmen, de Consumentenbond heeft (nog) geen enkele test voorhanden.

De juiste maat voor een goede bescherming

Omdat geen enkel hoofd hetzelfde is, zijn helmen in verschillende maten te koop. Met name kinderhelmen kunnen voorzien zijn van een verstelbare band om het hoofd, waardoor je de maat kunt instellen. Uiteraard heeft een goede helm ook een verstelbare kinband met een degelijke (snel)sluiting. Om de beschermende werking van de helm te garanderen is het belangrijk dat je een goed passende helm koopt. Wielrijdersbond ANWB geeft op zijn website de volgende richtlijnen:

Meet de omtrek van je hoofd ongeveer 2,5 centimeter boven de wenkbrauwen. Kijk in welke maat (S-XL) je uitkomt. Bijvoorbeeld: maat S is 52 t/m 56 cm. Een goed zittende helm kun je niet makkelijk op je hoofd heen en weer schuiven, zelfs niet als de riempjes los zijn.

  • Om de fietshelmmaat bij kinderen te bepalen, meet je de omtrek van het hoofd ongeveer 2 centimeter boven de wenkbrauwen. Deze omtrek is de maat die je moet kopen. Koop voor kinderen in de groei een verstelbare helm, zodat je de pasvorm kunt aanpassen.
  • Draag je een bril of paardenstaart? Draag die dan ook als je de helm past. Doe de paardenstaart of vlecht laag, in je nek.
  • Neem bij het passen de houding aan zoals je op de fiets zit. Op een sportieve fiets zit je voorovergebogen, met je hoofd iets naar achteren gekanteld zodat je vooruit kunt kijken. Ook dan moet een helm goed zitten.

Comfort en gebruiksdoel zijn prijsbepalend

Het is opvallend hoe groot de prijsverschillen tussen (goedgekeurde) helmen zijn. Je ziet ze in de winkel voor 17,50 euro, maar ook voor 175 euro. Verkopers, zoals de gespecialiseerde webshop Helmonline.nl, wijzen erop dat dat onder meer te maken heeft met het niveau van draagcomfort en de wijze van constructie.

Bij een duurdere helm is het binnenwerk in de buitenschaal gegoten, bij een goedkopere versie zijn buitenschaal en binnenwerk apart van elkaar geproduceerd en worden ze later in elkaar gelijmd. Ook specifieke toepassingen kunnen van invloed zijn. Zo is een helm voor wielrenners vaak aerodynamisch van vorm, terwijl een mountainbikehelm meer ventilatie biedt om het hoofd letterlijk en figuurlijk koel te houden.

Een helm met MIPS beschermt je nog beter

Tijdens je zoektocht naar een geschikte helm kun je de term 'MIPS' tegenkomen. Dit staat voor Multi-directional Impact Protection System. Dit belooft een nog betere bescherming tegen valverwondingen vergeleken met de standaard goedgekeurde fietshelm.

Bij een MIPS-helm is een extra laag aangebracht tussen het binnenwerk, dat bestaat uit een harde schuimlaag, en de kunststof buitenschaal. Hierdoor kan de buitenschaal onafhankelijk van het binnenwerk verschuiven. De uitvinder claimt dat het best beschermende deel van de helm - en dat is de bovenkant - hierdoor bij een val altijd als eerste het wegdek raakt. Het MIPS-systeem wordt toegepast in helmen van verschillende fabrikanten.

Helm gevallen? Koop een nieuwe!

Tot slot nog enkele tips die van belang zijn als je eenmaal je helm hebt aangeschaft:

  • Verander zelf niets aan de helm. Een extra sticker of een ander kleurtje is leuk, maar verf en lijm kunnen (onzichtbare) verzwakkingen in de kunststof buitenhelm veroorzaken.
  • Draag de kinband op de juiste manier. Een helm die te los zit biedt geen enkele bescherming.
  • Koop altijd een nieuwe helm, die bovendien in een doos zit. Een helm die hard is gevallen moet je altijd vervangen: door de klap kan er onzichtbare schade zijn ontstaan.
  • Kunststof veroudert onder invloed van onder meer uv-licht en ook zweet en huidvet kunnen de hardschuimen laag beschadigen. Koop afhankelijk van hoe intensief de helm wordt gebruikt, elke drie tot vijf jaar een nieuw exemplaar.