De diesel zit sinds het uitbreken van het dieselschandaal in 2015 in het verdomhoekje. Mede daardoor worden in Nederland nauwelijks nog dieselauto's verkocht. De exemplaren die nog wel rondrijden, vervuilen soms meer dan is toegestaan. Wijzigingen in de apk moeten deze auto's er vanaf dit jaar uit filteren.

Onlangs berichtte Het Financieele Dagblad (FD) dat er in ons land ongeveer een half miljoen auto's op de weg zijn die voor meer schadelijke uitstoot zorgen dan is toegestaan. Dat komt door de aanwezigheid van de zogeheten sjoemelsoftware, waarmee in 2015 bij de Volkswagen Group het dieselschandaal aan het licht kwam.

Dergelijke software zorgt ervoor dat de motoren op testmomenten door de autoriteiten minder schadelijke uitstoot hadden dan tijdens normaal gebruik op de openbare weg. In de jaren erna kwamen ook andere fabrikanten onder verdenking van dergelijke praktijken. Ondanks terugroepacties van automerken om dergelijke dieselauto's aan de regels te laten voldoen, rijden er dus nog te veel voertuigen rond met dergelijke illegale software. Dat is niet toegestaan, oordeelde het Europees Hof in 2020.

Volgens het arrest draait het om personenwagens en lichte bedrijfsauto's die voorzien zijn van dieselmotoren die op papier voldoen aan de Euro 5- en Euro 6-uitstootnormen. Gezien de uitspraak van het Hof zou de RDW als toezichthouder in actie moeten komen, maar die kampt volgens het FD met een gebrek aan testcapaciteit.

Vanaf 1 juli roetfiltertest verplicht onderdeel van apk

Wijzigingen aan de apk kunnen mogelijk helpen om de vervuilende diesels boven water te krijgen. Vanaf 1 juli wordt de zogeheten roetfiltertest namelijk een verplicht onderdeel van de keuring van personenauto's en bestelwagens met dieselmotor. Daarvoor wordt een zogenoemde deeltjesteller ingezet, die het aantal deeltjes per kubieke centimeter telt. De verplichting geldt voor dieselauto's vanaf 2011, bestelwagens vanaf 2012 en dieselvrachtauto's vanaf 2014.

Dat is goed nieuws voor de luchtkwaliteit, maar toch staan niet alle keuringstations te juichen. "Het aandeel van diesel in de verkoop loopt terug, dus niet alle garages zullen gaan investeren in de benodigde apparatuur. Dat kost al gauw vele duizenden euro's", zegt brancheorganisatie BOVAG. Overigens zijn apk-bedrijven niet verplicht om een deeltjesteller aan te schaffen. Het gevolg is dan wel dat ze daardoor geen diesels vanaf 2011 mogen keuren.

Het accent van de roetfiltertest ligt op voertuigen waarvan de roetfilter is verwijderd of waarbij deze niet langer naar behoren functioneert. "Dat moest eerder visueel gecontroleerd worden. Maar aan de buitenkant is vaak niet te zien of het roetfilter er nog in zit", aldus BOVAG.

Overgangsregeling uitgebreid

De overheid schat dat er in Nederland 930.000 dieselauto's met roetfilter rondrijden. Daarvan zijn er 824.000 apk-plichtig. Op basis van Belgisch onderzoek verwacht de Nederlandse overheid dat ongeveer 114.000 dieselauto's mogelijk niet door de keuring zullen komen.

Om de impact op bestuurders van dergelijke auto's te verzachten, geldt dat als ze een diesel van voor 2011 hebben, ze het roetfilter bij de RDW kunnen afmelden. Zo wordt deze groep eigenaren - die niet moedwillig het filter hebben laten verwijderen - niet op hoge kosten gejaagd voor het herstel of reparatie van het filter. Wel wordt nog de roettoeslag in de MRB betaald.

Als onderdeel van een uitbreiding van overgangsregeling naar de nieuwe apk, is de groep dieselauto's in 2020 uitgebreid naar exemplaren van voor 2016. Dat zal de druk op dieselrijders wellicht iets verzachten, maar de met een roetfiltertest aangescherpte apk zal het doorrijden met een diesel opnieuw minder vanzelfsprekend maken.

En ook al is er werk gemaakt van het stroomlijnen van het afmeldingsproces voor defecte of verwijderde filters bij de RDW, dat je er überhaupt rekening mee moet houden als automobilist, werkt mogelijk ook ontmoedigend.