Met een rijbewijs op zak wordt je wereld een stuk groter, maar de vrijheid van het autorijden wordt tegenwoordig duur betaald. Jaarlijks betalen honderdduizenden mensen al gauw 2.500 euro om het roze pasje te bemachtigen. En het wordt de komende jaren waarschijnlijk nóg duurder.

De meeste praktijkexamens die het CBR afneemt zijn voor het B-rijbewijs. In het precoronatijdperk waren dat er zo'n 420.000 per jaar, meldt het CBR in de jaarverslagen van de afgelopen jaren. Dat wil niet zeggen dat er net zoveel rijbewijzen werden afgegeven. Het slagingspercentage is namelijk 'slechts' 50 procent. Waar je wél 100 procent zeker van bent, is dat de hele opleiding om met een personenwagen op pad te mogen duur is.

De prijzen voor de examens lijken laag (37 euro voor de theorie en 120 euro voor de praktijk), maar voor beide zakt (ruim) de helft van alle kandidaten. Voor het gemak kun je de examenkosten dus keer twee doen. Wie na een aantal rijlessen wil kijken hoe de vlag erbij hangt qua vaardigheden, betaalt 120 euro voor een tussentijdse toets. Lesboeken voor theorie zijn nieuw te koop voor prijzen die uiteenlopen van 25 tot 45 euro. Een gezondheidsverklaring kost ook bijna 40 euro.

Het leeuwendeel van de kosten gaat uiteraard op aan de lessen zelf. De tarieven daarvoor zijn vrij te bepalen door de rijschool, maar het gemiddelde ligt rond de 43 euro. De crux zit hem erin hoelang die les duurt. De ene rijschool rijdt een vol uur, de andere drie kwartier. Dat scheelt dus 25 procent lestijd. Op de hele opleiding is dat een aanzienlijk aantal uren.

“De ANWB Rijopleiding berekent dat een natuurtalent tussen de 15 en 25 lessen nodig heeft.”

Ben je een tweede Max Verstappen of een brokkenpiloot?

Hoeveel lessen er nodig zijn, varieert van persoon tot persoon. De ANWB Rijopleiding berekent dat een natuurtalent tussen de 15 en 25 lessen nodig heeft. Een vlotte leerling doet het in 25 tot 35 lessen, wie minder aanleg heeft moet rekenen op 45 tot 55 keer les. De bond rekent voor gemiddelde leerlingen op 35 tot 45 lessen.

Jan Plutschouw, zelfstandig rijschoolhouder in het Friese Kollum, bevestigt dat. "Mijn leerlingen hebben meestal tussen de dertig en vijftig uur nodig, al moet ik wel zeggen dat het vaker vijftig is dan dertig. Het aantal benodigde lessen is de laatste twintig jaar gestegen, onder meer omdat het verkeer hectischer is geworden en het CBR hogere eisen stelt. Daarnaast is de huidige generatie leerlingen door intensiever computergebruik minder gewend aan het gevoel van snelheid en minder in staat om ver vooruit te kijken."

Een optelsom leert dat het halen van het B-rijbewijs een investering van zo'n 2.500 euro vergt. Dat kan scherper, als je gebruikt maakt van lespakketten. Je betaalt dan vooraf en tegen een lager tarief voor een afgesproken aantal lessen en één praktijkexamen.

Let er wel op dat een rijschool zijn verplichtingen kan nakomen. Op internet kom je voldoende verhalen tegen van leerlingen die de rijschoolhouder met de noorderzon én ettelijke duizenden euro's zagen verdwijnen. Trainingskampen, waarbij je in tien dagen klaargestoomd wordt voor het rijbewijs, liggen momenteel stil vanwege lange wachttijden bij het CBR. Deze kunnen oplopen tot wel twintig weken.

Branche moet verbeteren: extra kosten voor leerlingen

De kans is groot dat de gemiddelde kosten voor het halen van het rijbewijs in de nabije toekomst flink omhooggaan. Om de kwaliteit van de rijinstructie naar een hoger plan te tillen, heeft oud-SP-voorman Emile Roemer op verzoek van het CBR een onderzoek uitgevoerd.

Zijn aanbevelingen, die begin dit jaar gepresenteerd zijn, moeten een einde maken aan de praktijken van onkundige cowboys die tegen een relatieve habbekrats lesgeven en het CBR opzadelen met examenkandidaten die nog lang niet klaar zijn voor het 'echte werk'. Door meer toezicht en nascholing is het de bedoeling dat de rijinstructie naar een hoger plan gaat en dat malafide en ondermaats presterende rijscholen van de markt verdwijnen.

Tegelijkertijd raadt Roemer de oprichting van de Curriculumcommissie Autorijonderwijs (CCA) aan. Deze overheidsinstelling moet toezicht houden op de rijopleidingen. De geraamde kosten voor het CCA zouden opgebracht moeten worden door de leerlingen, wat een extra kostenpost van zo'n 30 à 40 euro per opleiding oplevert. Ook de aanbevolen extra toetsmomenten brengen kosten met zich mee, volgens het rapport in ieder geval zo'n 1,5 procent boven op het totaalbedrag.

Daarnaast wordt het moeilijker om rijinstructeur te worden én te blijven, onder meer door een intensievere opleiding en nascholing. Het valt te verwachten dat de kosten daarvoor direct verrekend worden in de lestarieven. Hoeveel duurder je straks uit bent om je B-rijbewijs te halen, is nu nog niet te zeggen. De aanbevelingen zijn nog niet omgezet in concrete veranderingen.