Steeds meer Nederlandse steden sluiten hun centrum af voor vrachtwagens en oudere auto's die op diesel rijden. En dat is nog maar het begin. Er zijn inmiddels plannen om alle auto's met uitlaatgas uit stadscentra te verbannen.

Voor de doorsnee automobilist is er geen touw meer vast te knopen aan het kwartetten met milieuzones, is de conclusie van AutoWeek, dat zich verdiepte in het overheidsbeleid om auto's uit steden te weren. De ene gemeente stelt wel een milieuzone in, de andere niet, de volgende alleen voor vrachtwagens. Gemeentebesturen bepalen daarin hun eigen koers.

Dat heeft in het recente verleden bizarre situaties opgeleverd. Maastricht had al eens het plan om de Duitse milieusticker in te voeren, omdat veel Limburgers die toch al op hun auto hebben geplakt. Rotterdam is door de rechter en zelfs de Raad van State teruggefloten omdat daar ineens de pijlen werden gericht op oudere benzineauto's.

“Vanaf 2025 kunnen gemeenten kiezen voor een nieuwe blauwe milieuzone.”

Voor de ongeruste dieselrijder is het goed om te weten dat Den Haag aan de noodrem heeft getrokken na het debacle van die al te milieu-creatieve steden. Voormalig staatssecretaris Stientje van Veldhoven van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat stelde spelregels op om te voorkomen dat de automobilisten in hun personenauto of bestelwagenrijders opeens hun eigen stad niet meer in zouden kunnen.

Sinds 2020 wordt er gewerkt met uniforme milieuzones in twee klassen: geel is uitsluitend toegankelijk voor dieselpersonenauto's die minstens aan de Euro 3-norm voldoen, groen legt voor deze auto's de grens bij Euro 4. In de vier grote steden is meteen gekozen voor de groene milieuzone, alleen in Utrecht gold tot april van dit jaar de gele zone. Die geldt dus alleen voor diesels en niet voor ben­zine- of pakweg lpg-rijders. Zij kunnen op dit moment niet worden geweerd.

Vooral ­eigenaren van wat oudere diesels moeten zich zorgen maken

Maar hoe gaat het dadelijk verder? Vooral ­eigenaren van wat oudere dieselmodellen moeten zich zorgen maken over wat er de komende jaren allemaal nog gaat gebeuren. Met een auto van voor 2006 mag je inmiddels niet meer de groene milieuzone van de vier grote steden binnenrijden. Daarbij gelden Amsterdam en Utrecht als de échte voorlopers, maar andere steden volgen.

Er zijn nog negen andere steden die een milieuzone hebben ingesteld om oudere vrachtwagens tot en met Euro 3 te weren. De verwachting is dat de G40, het samenwerkingsverband van veertig (middel)grote steden in ons land, ook die kant op gaat bewegen. De gemeentebesturen bepalen echter ieder zelf hun beleid. Daarbij hebben burgers binnenkort wel weer de gelegenheid om er met het stempotlood invloed op uit te oefenen. Op 16 maart 2022 zijn er namelijk weer ­gemeenteraadsverkiezingen.

“Behalve de restricties voor diesel­auto's kan een gemeente nog meer maat­regelen nemen. Denk aan 30 kilometer­zones, moeilijk doen over parkeervergunningen of uitzonderlijk hoge parkeerkosten.”

De algemene verwachting is dat er de komende jaren in meer steden milieuzones worden ingevoerd. Dit gaat bij de komende gemeenteraadsver­kiezingen waarschijnlijk een belangrijk thema worden. Want behalve de restricties voor diesel­auto's kan een gemeente nog meer maat­regelen nemen. Denk aan 30 kilometer­zones, moeilijk doen over parkeervergunningen of uitzonderlijk hoge parkeerkosten.

Vanaf 2025 kunnen gemeenten kiezen voor een nieuwe blauwe milieuzone die de grens legt bij Euro 5 voor diesels (die emissiestandaard voor auto's is ingevoerd in 2009). In 2025 mogen gemeenten ook de eerste nulemissiezones instellen. Die zijn dan in feite alleen nog toegankelijk voor elektrische en waterstofauto's. Allereerst zal dit nog niet voor personenauto's gelden, maar wél al voor bestel- en vrachtwagens.

Honderdduizenden automobilisten in de problemen

Automobilisten met diesels van vijftien jaar en ouder worden vooralsnog het meest getroffen door maatregelen om vervuilende auto's uit de stadscentra te weren. Maar hoeveel zijn dat er eigenlijk in Nederland?

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) heeft voor AutoWeek berekend dat ruim 102.000 ­gebruikers van personenauto's en ruim 106.000 diesel-bestelwagengebruikers een probleem hebben. Vanaf 2025 moet met name die laatste categorie bestuurders een oplossing vinden als die voor klussen, onderhoud, schoonmaak of ­bezorging de steden in wil. Sterker nog, als er een blauwe nulemissiezone komt, geldt dat voor álle bijna 900.000 bestelwagens.

Lees meer over maatregelen om het autoverkeer uit steden te weren in dit artikel van AutoWeek.