Veel automobilisten weten ongeveer wel wanneer hun banden versleten zijn. Ook zullen genoeg mensen een defect aan de koplampen of een kapotte uitlaat kunnen herkennen. Maar de schokdemper ontsnapt vaak aan onze aandacht. Waarom is dat en wanneer is die aan vervanging toe?

Het is bij garagebedrijven geen onbekend fenomeen: automobilisten die lang doorrijden met versleten of zelfs kapotte schokdempers zonder dat direct door te hebben. Vishal Durgaram, voorzitter Stichting Vakgarage, herkent het beeld dat slijtage aan schokdempers wat onderbelicht is. Bij Vakgarage zijn 340 garagebedrijven aangesloten.

"Een schokdemper is een stukje ondersteltechniek dat zowel comfort als weggedrag beïnvloedt", zegt Cornelis Kit, journalist bij AutoWeek. "De benaming is overigens niet helemaal correct. Er wordt namelijk geen schok gedempt, maar een beweging."

"Een schokdemper bestaat uit een stang met een zuiger die door een met olie gevulde cilinder loopt. Op het moment dat de auto in veert, wordt de olie door boringen in de zuiger geperst", legt Kit uit.

"Bewegingen worden opgevangen doordat de olie zich van de ene kamer moet verplaatsen naar de andere kamer", vult Durgaram aan. Op die manier wordt voorkomen dat de auto na het nemen van een drempel nog enkele meters door deint.

Een schokdemper is geen universeel onderdeel. Iedere auto heeft zijn eigen variant, omdat het onderstel van elk model anders is afgesteld. Zo kan een reguliere Volkswagen Golf andere schokdempers hebben dan een sportieve Golf GTI, terwijl de zwaardere Golf GTE weer andere exemplaren heeft.

Bekijk hier een video van Cornelis Kit over de werking van een schokdemper. Hoe je ze kunt vervangen, wordt hier uitgelegd.

Op de motorkap duwen heeft geen nut

Schokdempers gaan over het algemeen lang mee: gemiddeld zo'n 100.000 kilometer. Maar ze zijn zeker niet onbeperkt houdbaar. "De eerste eigenaar van een auto zal doorgaans niet met versleten schokdempers te maken krijgen. Tenzij er een fabrieksfout in zit", zegt Durgaram.

Als je voor een gebruikte auto met een relatief hoge kilometerstand in de markt bent, zal je er dus op bedacht moeten zijn dat de schokdempers mogelijk aan vervanging toe zijn. Maar hoe herken je versleten exemplaren?

Van een paar ferme duwen op de motorkap of kofferklep, wat je sommige mensen nog weleens ziet doen, word je in ieder geval niets wijzer, waarschuwt Durgaram.

"Dat zijn vaak dezelfde lieden die bij een occasion tegen de banden schoppen. Ik heb na talloze jaren in de garagewereld nog altijd niet kunnen ontdekken waarom men dat doet."

Bij hedendaagse auto's heeft het duwen weinig zin, omdat de afstelling van veren en dempers tegenwoordig wat straffer is.

Hoe reed de auto toen deze nieuw was?

Een verminderde wegligging of ander rijgedrag is wél een signaal dat de schokdempers aan vervanging toe zijn.

"Het voertuig voelt wat zweverig aan en gaat deinen, zoals je dat bij auto's in oude films ziet. Dan hebben schokdempers onvoldoende dempende werking", aldus Durgaram, die toegeeft dat het voor veel mensen lastig is om een oordeel over de wegligging van een auto te vellen.

"Verplaats je eens in een gemiddelde consument die in een tweedehandsauto met flink wat kilometers op de teller en versleten schokdempers stapt. Dat zal hij of zij waarschijnlijk niet merken. Diegene kan onmogelijk nagaan hoe de auto reed toe die net uit de fabriek kwam."

Het duidelijkste signaal is dan ook dat de schokdempers zichtbaar olie lekken, al moet je wel in de garage zijn om dat duidelijk te kunnen zien.

Onduidelijk wat voldoende werking betekent

De situatie voor de consument op de tweedehandsmarkt wordt gecompliceerd door het apk-reglement, legt Durgaram uit. "De apk-normen zeggen dat als er voldoende werking is, de schokdemper geen afkeurpunt is. Maar wat is voldoende werking? Dat staat niet omschreven. De keurmeester bepaalt of hij of zij de werking ervan voldoende vindt."

Durgaram kan zich voorstellen dat er vanwege een gebrek aan tijd of bij drukte in de werkplaats niet altijd door ieder keuringsstation even kritisch naar de schokdempers gekeken wordt.

Wel staat in het apk-reglement dat in het geval van een lekkende schokdemper een advies op het apk-rapport vermeld moet worden. "Daarmee zeg je eigenlijk: hij lekt maar werkt op het moment nog wel redelijk, dus ga maar rijden. Dat is natuurlijk raar, want je weet dat de olie die voor goede demping zorgt uit de schokdemper loopt."

Zo bezien doe je er verstandig aan de auto die je op het oog hebt op een professionele testbank voor schokdempers te plaatsen. "Met dergelijke testbanken, die we bij onze filialen van de Vakgarage hebben, kun je de werking van de schokdemper afzetten tegen de fabriekswaarden. Dat is de enige juiste manier om ze te testen", zegt Durgaram.

Lees meer over schokdempers op AutoWeek.nl