Nieuwe materialen en constructies in moderne auto's kunnen hulpverleners bij een ongeval in gevaarlijke situaties brengen. Gelukkig is er het Crash Recovery System, dat brandweerlieden stap voor stap vertelt waar de 'boobytraps' zitten en hoe je daar precies mee omgaat.

Accupakketten, waterstoftanks, gordelspanners, extreem harde staalsoorten en koolstofvezel, daarmee wordt het hulpverleners niet makkelijk gemaakt. Ze dienen allemaal om auto's beter, schoner én veiliger te maken, maar maken het werk van hulpverleners bij een ongeval ingewikkelder.

Om ze in het doolhof van materialen en systemen in gecrashte auto's de weg te wijzen, wordt in toenemende mate handig gebruik gemaakt van data. Autofabrikanten moeten tegenwoordig een schematisch overzicht van hun auto's maken en dat telt zelfs mee bij de veiligheidsbeoordeling in de Euro NCAP-test.

"Tien, vijftien jaar geleden wist de brandweer meestal wel waar in een bepaalde auto de gevaren zaten. Je bekeek het gewoon ter plekke", zegt Sander Bosma, bevelvoerder en specialist Technische Hulpverlening van Veiligheidsregio Drenthe. "Tegenwoordig is daar eigenlijk geen beginnen meer aan, omdat er in de nieuwste generaties modellen alle mogelijke systemen verborgen zitten. Zoveel variatie in aandrijftechnieken ook. En tja, we zijn uiteindelijk geen automonteur die de auto helemaal kent."

Hulpverleners kunnen in het systeem van Moditech informatie over voertuigen vinden.

Hulpverleners kunnen in het systeem van Moditech informatie over voertuigen vinden.
Hulpverleners kunnen in het systeem van Moditech informatie over voertuigen vinden.
Foto: Moditech Rescue Solutions

'Slachtoffers moeten snel bevrijd worden'

De oplossing ligt in een mobiel informatiesysteem, zoals dat van Moditech. Dit Crash Recovery System geeft alle belangrijke gegevens over de verongelukte auto op een tablet. "Zeker bij de modernste automodellen kunnen wij eigenlijk niet meer zonder", vertelt Bosma. "Als we met spoed op weg zijn naar een ongeval, kost het te veel tijd om uit te zoeken waar de gevaren zitten voor de inzittenden en natuurlijk voor onszelf. Die tijd heb je niet, want het is cruciaal dat de situatie snel wordt beheerst en gestabiliseerd. Zodat ook slachtoffers indien nodig snel worden bevrijd en naar het ziekenhuis worden vervoerd."

Razendsnel reageren kan blijvend letsel voorkomen en levens redden. Daarom begint de actie het liefst al vóór de brandweerwagen ter plekke is. Bosma legt uit: "Als we het kenteken weten, kunnen we onderweg met het CRS-systeem opzoeken wat voor voertuig het precies is. Er is namelijk een link met de RDW en daar wordt op de tablet automatisch uitgebreide informatie aan gekoppeld. Dat werkt natuurlijk veel efficiënter dan dat je ter plekke eerst moet uitvogelen met welk merk en type auto je te maken hebt."

“Je kunt met een paar klikjes bepalen of je de stoel kunt doorknippen zonder een airbagsysteem te laten ontploffen.”
Sander Bosma, specialist Technische Hulpverlening

De kentekeninformatie is soms nog niet genoeg, zegt Bosma. "Je herkent een bepaald model auto doorgaans wel, maar vandaag de dag kun je dan nog te maken hebben met verschillende brandstoffen of een hoog voltage van een accupakket van een plug-inhybride."

In extreme gevallen is de klap van het ongeval zo groot geweest, dat de kentekenplaten weg zijn. Dan moeten de hulpverleners via een andere route uitzoeken met welke technieken en problemen ze te maken hebben. Daarmee gaat kostbare tijd verloren. "Moet er bijvoorbeeld een beknelde inzittende worden bevrijd, dan kun je met een paar klikjes in het CRS bepalen of je bijvoorbeeld de stoel kunt doorknippen zonder een ingebouwd airbagsysteem te laten ontploffen."

Gedetailleerde informatie over bijvoorbeeld de elektrische Volkswagen ID.3 wijst hulpverleners de weg

Gedetailleerde informatie over bijvoorbeeld de elektrische Volkswagen ID.3 wijst hulpverleners de weg
Gedetailleerde informatie over bijvoorbeeld de elektrische Volkswagen ID.3 wijst hulpverleners de weg

Met een stift kun je aangeven waar de te vermijden punten zitten

Als de hulpverleners onderweg naar het ongeval al via het kenteken gegevens over de betrokken auto zien, kunnen ze direct aan de slag. "Op basis van die gegevens kan ik bijvoorbeeld met een stift op de auto aangeven waar de te vermijden punten zitten", vertelt Bosma. "Bijvoorbeeld waar gasveren zitten of waar airbagtechniek verwerkt is. Het is ook cruciaal om te weten waar plaatselijk extreem sterk staal is gebruikt."

Het brandstofsysteem van de auto speelt natuurlijk een cruciale rol. "Als we informatie daarover vinden in het CRS, zijn we bij aankomst al voorbereid op de aanpak wanneer er bijvoorbeeld brand ontstaat. Natuurlijk weten we door ervaring al hoe bijvoorbeeld een brand met diesel moet worden aangepakt, maar wat als blijkt dat er een aardgassysteem met hoge druk aan boord is? Dat gedraagt zich heel anders, met een druk die oploopt tot 200 bar. Zelfs als je ervan uitgaat dat er een beveiliging op zit, is het toch iets om in je aanpak mee te nemen."

Eén van de knoppen op het scherm is 'In water'

In het CRS zijn systematisch talloze situaties verwerkt, gecombineerd met schematische tekeningen en foto's die nog duidelijker maken waarmee je als hulpverlener te maken hebt en vooral ook hoe je daarmee moet omgaan. "Een van die knoppen op het CRS-beeldscherm is bijvoorbeeld 'In water'. Daar zie je wat de gevaren zijn bij die specifieke auto en hoe je de situatie aanpakt om jezelf en de inzittenden te beschermen. Waar zitten accu's? Hoe deactiveer je de systemen? Waar zit de serviceplug?"

Speciale aandacht gaat uit naar elektrische voertuigen. "Die hebben een accupakket met een hoog voltage en een dergelijke situatie moet je snel veiligstellen, zeker als er water in het spel is. Of brand."

Lees meer over dit onderwerp in AutoWeek 4. Het magazine verschijnt woensdag.