Slecht zicht, verblind door andermans koplampen: de winter brengt voor automobilisten extra uitdagingen met zich mee. Gelukkig staat de ontwikkeling van verlichtingstechniek op de wegen niet stil. En ook de natuur profiteert van de innovaties.

De verlichting langs straten en wegen heeft de afgelopen jaren een flinke ontwikkeling doorgemaakt. Zoals in Amsterdam, dat momenteel tienduizenden straatlantaarns naar led ombouwt. Internationaal gezien is Nederland behoorlijk vooruitstrevend. Tien jaar geleden had Rijkswaterstaat zelfs een primeur met de eerste autosnelweg ter wereld met led-verlichting.

Dat begon met 7 kilometer op de A44, maar inmiddels is de techniek steeds verder uitgerold en wordt op dit moment bijvoorbeeld een sectie van de A28 omgebouwd naar een 'smart lighting system'. De voordelen zijn belangrijk, meldt Rijkswaterstaat. "De nieuwe verlichting verbruikt zo'n 30 procent minder energie en heeft een aanzienlijk langere levensduur. De oude lampen gingen vier jaar mee, maar ledverlichting heeft een levensverwachting van ruim 20 jaar."

Nieuwe verlichting verbruikt 30 procent minder energie

Rijkswaterstaat kan de smart-lampen op afstand - vanuit de verkeerscentrale - regelen. Bijvoorbeeld om ze 's nachts te dimmen. En bij calamiteiten kan het licht juist worden opgeschroefd. Er is dankzij die nieuwe lichttechniek ook veel minder onderhoud nodig en dat scheelt flink in de bijbehorende verkeerhinder. Daar komt bij dat die nieuwste generatie lampen 'terugpraat' en bijvoorbeeld kan aangeven wanneer er een defect is. Dat scheelt een boel inspectierondjes door het land.

De slimme lichttechniek is ook te combineren met een regelsysteem dat de hoeveelheid licht boven de weg afstemt op de verkeersdrukte en andere omstandigheden. Dan heb je in de spitsuren meer licht, maar wanneer het rustig wordt dimmen de lampen automatisch.

Dat komt de veiligheid ten goede en helpt ook om de CO2-emissie te reduceren. Even ter illustratie: dat eerste stukje A44 van 7 kilometer bespaart met leds op jaarbasis 180.000 kWh energie. Vergelijkbaar met vijftig huishoudens. Nederland heeft rond de 140.000 kilometer wegen, niet allemaal verlicht natuurlijk, maar daarvan zijn alleen al 3.000 kilometer rijkssnelwegen.

“De nieuwe generatie lampen kan 'terugpraten'”

Speciale lampen voor vleermuizen

De afgelopen jaren is er door het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO) veel onderzoek gedaan naar effecten van kunstlicht op de natuur. Zo kun je in Drenthe en op de Veluwe op acht locaties lantarenpalen met onder andere groen en rood licht tegenkomen. Veel dieren blijken vooral last te hebben van het blauwe en ultraviolette deel van het lichtspectrum.

Er zijn bijvoorbeeld duizenden locaties met (strikt beschermde) vleermuizen in ons land en deskundigen verwachten dat plaatselijk aangepast verlichting een heel normaal verschijnsel wordt. Niet alleen door leds die een andere kleur licht geven, maar op specifieke locaties bijvoorbeeld ook door relatief lage lichtmasten, die hun licht minder ver naar de omgeving verstrooien.

Op die kennis is de 'Bat-lamp' gebaseerd, want die produceert geen blauw of ultraviolet licht. Negen jaar geleden zijn bij een ecoduct over de A74 bijvoorbeeld voor het eerst deze 'Bat-lampen' toegepast: leds met een gelig licht. De nieuwe generatie led-verlichting kan ook worden gecombineerd met slimme techniek die de verlichting met behulp van sensoren tijdelijk feller kan laten werken of zelfs van kleur kan laten veranderen wanneer er mensen in de buurt zijn.

Lees meer over dit onderwerp in AutoWeek nummer 2. Het magazine ligt vanaf dinsdag in de winkel.