Omleidingen: elke automobilist heeft er wel eens mee te maken en ze zorgen meestal voor een gevoel van ongemak. Maar, waarom zijn ze er eigenlijk? En hoe komt een goede omleidingsroute tot stand?

Kijk voor het uitgebreide verhaal op AutoWeek.nl

"Vrijwel altijd wordt een omleidingsroute ingesteld als er sprake is van een afsluiting", zegt Nick Vervelde van Traffic Service Nederland (TSNed) in Rotterdam. "Let wel, er is een verschil tussen een afsluiting en een afzetting. Bij een afsluiting is een heel wegvak dicht. Een afzetting betekent dat slechts een deel van de weg is afgesloten. Bijvoorbeeld als twee van de drie rijstroken van een snelweg dicht zijn", zegt Vervelde.

Vaak zijn omleidingen het gevolg van wegwerkzaamheden, maar een (deel van een) weg kan ook afgesloten worden voor een evenement. Tenslotte worden omleidingen ook ingezet om ongebruikelijk grote verkeersstromen te geleiden, zoals het verkeer van en naar een festival.

"Kan iets alleen veilig of zonder te grote ongemakken gebeuren als er een omleiding wordt ingezet? Dan plannen we een omleidingsroute", zo vat Vervelde samen.

Bereikbaarheid en doorstroming versus veiligheid

Zodra een verkeerskundige besluit dat er een omleiding nodig is, stelt de omleidingsontwerper eerst een aantal vragen. Wat gaat er precies gebeuren? Moet, om dat veilig te laten verlopen, de weg afgezet of afgesloten worden? Zo ja, over welke route gaan we dan omleiden?

Als de ontwerper het antwoord op die laatste vraag denkt te hebben, gaat hij of zij naar de wegbeheerder. Dat kan Rijkswaterstaat zijn, maar ook de provincie, de gemeente of het waterschap. Een van die partijen oordeelt vervolgens of de omleiding uitvoerbaar is. Daarbij is gelijkwaardige omleiding de belangrijkste maatstaf.

Een voorbeeld daarvan is dat snelwegverkeer in principe niet over een N-weg wordt omgeleid. Andersom is wel mogelijk. "Vervolgens bekijken we hoe het omliggende wegennet is ingericht. Wat zijn de stroom-, ontsluitings- en toegangswegen? Ook niet te vergeten: waar moeten vrachtwagens met gevaarlijke stoffen langs rijden? Wat zijn rustige woonstraten of basisschoollocaties? Allemaal zaken langs en op het wegennet om rekening mee te houden", aldus Vervelde.

Hij vervolgt: "Het eeuwige dilemma bij een groot deel van de keuzes die we maken is bereikbaarheid en doorstroming versus veiligheid. Tijdsverlies wordt enerzijds steeds kostbaarder, terwijl anderzijds het besef groeit dat veiligheidsmaatregelen keihard nodig zijn."

Letters voor omleidingen niet willekeurig

Als alle partijen alles hebben overwogen wat overwogen moet worden, bepaalt de ontwerper wat er allemaal nodig is voor de omleiding. Het resultaat van dat besluit vind je als automobilist uiteindelijk terug langs de wegen.

De letter die voor een omleidingsroute wordt gebruikt, komt niet uit de lucht vallen. "Bij voorkeur heeft de letter te maken met de bestemming of richting van de omleidingsroute. 'Volg R' voor Rotterdam, bijvoorbeeld. Er zijn ook letters die we liever niet gebruiken, zoals de P en de H. Die letters zorgen sneller voor verwarring omdat ze ook gebruikt worden voor parkeerlocaties en ziekenhuizen. Cijferaanduidingen vermijden we zo veel mogelijk, want die kunnen conflicteren met permanente omleidingsroutes", aldus de projectcoördinator.Naast gele borden, tekstwagens en DRIP's (dynamische route-informatiepanelen), hebben omleiders nog een middel om verkeer om te leiden: verkeersregelaars.

Apps zorgen voor extra sluipverkeer

In tijden met apps als Google Maps en Waze laat menig automobilist zich leiden door navigatie op basis van actuele verkeersinformatie. Neemt de effectiviteit van omleidingen hierdoor niet af?

"In principe helpt Maps, want afsluitingen worden erin weergegeven. Ze zorgen echter ook voor extra sluipverkeer, bestaand uit mensen die een alternatieve route volgen met behulp van die apps. Dat is ongewenst en daarom zetten we soms verkeersregelaars in. Die zorgen ervoor dat sommige wegen in het geval van een omleiding alleen voor bestemmingsverkeer bereikbaar zijn", zegt Vervelde.

Al met al is een omleiding volgens TSNed geslaagd als de automobilist bij het volgen van de tijdelijke geplaatste hardware zo vlot en veilig mogelijk verder kan naar zijn of haar bestemming. Het is dus zaak om de automobilist te verleiden vooral de omleidingsroute te volgen.

"Daarom willen we dat het geheel eenduidig, duidelijk en realistisch is. Een vaste volgorde van informatie die op een duidelijke manier de beste route weergeeft, tot de reguliere blauwe bewegwijzeringsborden het weer overnemen", zo vat Vervelde samen.

Kijk voor het uitgebreide verhaal op AutoWeek.nl