De overgangsperiode naar een nieuwe meetmethode voor de CO2-uitstoot van nieuwe personenauto's verloopt in tegenstelling tot de belofte van het vorige kabinet niet budgetneutraal voor consumenten, blijkt maandag uit een onderzoek van KPMG in opdracht van de BOVAG en RAI Vereniging.

De overgangsperiode van de NEDC (New European Driving Cycle) naar de WLTP (Worldwide harmonized Light vehicle Test Procedure) heeft nu al vele honderden miljoenen euro's aan extra bpm gekost.

Vanaf de definitieve invoering incasseert de schatkist jaarlijks 200 miljoen extra inkomsten dankzij de nieuwe meetmethode, constateert KPMG in het op maandag verschenen onderzoeksrapport Automobilisten hebben veel te veel betaald.

De WLTP is een testprocedure die de verouderde, in de jaren tachtig opgestelde NEDC gaat vervangen. De WLTP staat dichter bij de werkelijkheid.

Meting is bepalend voor hoogte van de bpm

Deze meting is belangrijk, omdat het resultaat bepalend is voor de hoogte van de bpm. Die bpm is bovendien progressief, wat wil zeggen dat het bedrag per gram stijgt naarmate de totale CO2-uitstoot hoger is.

De WLTP werd op 1 september 2017 ingevoerd. Maar omdat vóór die datum geïntroduceerde auto's nog NEDC-gekeurd zijn, wordt voor de bpm-heffing sinds 1 september 2017 de WLTP-waarde teruggerekend naar een NEDC-waarde, de NEDC 2.0 genoemd.

Sinds 1 september 2019 moeten alle nieuwe auto's WLTP-gekeurd zijn, maar wordt deze waarde voor de bpm nog teruggerekend naar NEDC 2.0. Vanaf 1 juli 2020 geldt de WLTP-waarde voor de bpm-heffing. Omdat de CO2-uitstoot onder de WLTP hoger uitvalt, worden per die datum de bpm-tabellen aangepast.

Het bedrag per gram stijgt naarmate de totale CO2-uitstoot hoger is. (Foto: AFP)

Onderzoek bevestigt vermoedens van brancheverenigingen

Deze zogeheten NEDC 2.0 zou theoretisch in de buurt moeten zitten van de oude NEDC 1.0-waarde, maar blijkt in de praktijk een stuk hoger, stelden BOVAG en RAI eerder. Volgens de brancheverenigingen is dit in strijd met de belofte van het vorige kabinet dat de overgang voor consumenten budgetneutraal zou verlopen. Deze belofte werd door het huidige kabinet overgenomen.

"Wat wij allemaal allang aanvoelden, is nu bittere waarheid gebleken", zegt Steven van Eijck, voorzitter van de RAI Vereniging. "Afgelopen jaar zijn de automobilisten echt aangepakt met een veel te hoge belasting."

KPMG becijferde dat een auto in de NEDC 2.0 gemiddeld 7,3 gram per kilometer meer CO2 op zijn conto krijgt, wat gemiddeld op zo'n 1.000 euro meer bpm neerkomt. In totaal int de Belastingdienst gedurende de overgangsperiode zo'n 600 tot 650 miljoen euro meer aan bpm.

KPMG voorspelt dat daarna jaarlijks zo'n 200 miljoen euro extra belastinggeld naar de schatkist gaat, ondanks het feit dat per 1 juli 2020 de bpm-tarieven worden aangepast aan de vanaf dat moment geldende WLTP-waarden. Vooral de kleinere modellen worden onevenredig zwaar getroffen, stelt het accountants- en adviesbureau.

Stadsauto's zijn relatief duur geworden. (Foto: Kia)

'Vuile auto's blijven langer rondrijden'

Het ministerie van Financiën liet eerder al een vergelijkbaar onderzoek uitvoeren door TNO. Daarin werd een verschil van 5,8 gram per kilometer tussen NEDC 1.0 en 2.0 geconstateerd. De staatssecretaris verklaarde dit verschil door te wijzen op de populariteit van grotere auto's en het zwaarder worden van voertuigen.

BOVAG en RAI stellen dat de berekening van KPMG betrouwbaarder is dan die van TNO, omdat TNO de cijfers op 185 steekproeven baseerde, terwijl KPMG 1.065 auto's vergeleek. Bovendien heeft KPMG zijn berekeningen laten toetsen door deskundigen van de TU Eindhoven en de hogescholen van Rotterdam en Arnhem.

BOVAG en RAI stellen al lange tijd dat de lagere verkoopcijfers in Nederland voor een groot deel zijn te wijten aan de hogere bpm. De leden leven voor een groot deel van de verkoop van nieuwe auto's, maar de belangenclubs zeggen zich vooral druk te maken over het feit dat hierdoor de vernieuwing van het wagenpark wordt geremd. Oudere - en daarmee ook milieuonvriendelijkere en minder veilige - auto's blijven zo langer rondrijden.

"Als je wil vergroenen, dan moet je de verkoop van nieuwe auto's vooral niet gaan frustreren", zegt woordvoerder Paul de Waal van BOVAG.

'Rare gang van zaken'

Van Eijck vertelt dat hij het rapport enkele weken geleden al aan staatssecretaris Menno Snel heeft gegeven. "Maar hij zei: 'Het is een gedegen rapport, maar we gaan niks aanpassen.' Als oud-staatssecretaris (Van Eijck was zelf staatssecretaris van Financiën tijdens Balkenende I, red.) begrijp ik dat wel een beetje. Hij laat het liever aan de Tweede Kamer over om dit op te lossen, dan hoeft hij de rekening niet te betalen. Maar toch vind ik dat wel een heel rare gang van zaken. Ik vind het bizar dat als je weet dat de Nederlandse automobilist veel te veel belasting heeft betaald en dat nu bewezen ziet door dit rapport, dat je dan je verantwoordelijkheid niet neemt."

Volgens Van Eijck moet de bpm-tabel zo snel mogelijk aangepast worden, zodat er niet nog eens 200 miljoen euro per jaar te veel geïnd wordt. "Auto's zijn veel en veel te duur, dat zie je ook als je onze prijzen vergelijkt met de landen om ons heen." De Waal beaamt dat: "Kijk naar België, daar worden veel meer nieuwe auto's verkocht, terwijl er veel minder mensen wonen."

Het is volgens Van Eijck lastig om het geld terug te laten vloeien naar de consument. Hij stelt dan ook voor de 600 miljoen te gebruiken voor investeringen die de automobilist ten goede komen. "Investeer het in verkeersveiligheid, infrastructuur, het versneld invoeren van waterstof; er zijn zoveel mogelijkheden."

Van Eijck heeft de Kamerleden inmiddels geïnformeerd. Een deel van hen is volgens hem geschokt, maar hij vraagt zich af wie zich hard zal maken voor de automobilist.

BOVAG stelt voor het betaalde bedrag te gebruiken voor investeringen in bijvoorbeeld wegen. (Foto: Pro Shots)

Kijk voor meer informatie op AutoWeek.nl