Er is een nieuwe milieuproblematiek in beeld en we moeten minder snel gaan rijden om het neerslaan van stikstofverbindingen terug te dringen. De maximumsnelheid op snelwegen rond de Veluwe is inmiddels verlaagd. Lost het wat op? AutoWeek zette de cijfers op een rijtje.

De situatie is nijpend, dat is ongetwijfeld niemand ontgaan. Door een uitspraak van de Raad van State liggen achttienduizend bouwprojecten in Nederland stil, inclusief woning- en wegenbouw, de bouw van windmolens en de aanleg van natuurgebieden.

In afwachting van een grootschalige aanpak moeten er snel maatregelen worden bedacht. De stikstofdepositie moet net voldoende worden teruggedrongen om bouw en industrie weer wat ademruimte te geven. Het begrip 'snel' is daarbij leidend.

De speciaal voor de stikstofcrisis ingestelde commissie-Remkes denkt daarbij aan het verlagen van de maximumsnelheid op sommige provinciale- en rijkswegen in de buurt van natuurgebieden. Op autosnelwegen rond de Veluwe zijn de eerste 120-borden al geplaatst.

Johan Remkes tijdens de presentatie van het advies. (Foto: ProShots)

Stikstof niet giftig

Het actuele probleem draait om een teveel aan stikstofdepositie in ons land. Let wel: het gaat niet over de uitstoot van stikstof, want daarmee ligt ons land op koers. Het probleem is hoeveel stikstof er in de grond terecht komt en dan om precies te zijn binnen de zogeheten Natura 2000-gebieden. Natura 2000 is een Europees netwerk van natuurgebieden, dat is bedoeld om biodiversiteit te verbeteren.

Wat is er mis met stikstof? Het gas heeft zijn naam niet mee, maar er is in beginsel niets mis mee. Je ziet het niet en ruikt het niet. En giftig is het ook al niet. Het probleem ontstaat pas wanneer je het over verbindingen van stikstof hebt.

In de autowereld heb je het dan over Stikstofoxide (NOx). Dat ontstaat namelijk bij elke verbranding. Hoe heter de verbranding, des te groter het probleem. Verkeer, energiecentrales en industrie zijn daardoor de belangrijkste bronnen van NOx.

De stikstofproblematiek houdt de gemoederen bezig. (Foto: ProShots)

Veel auto's hebben tegenwoordig een NOx-katalysator

In de autowereld en in de landbouwsector zijn al fikse verbeteringen doorgevoerd die de uitstoot van stikstof hebben gereduceerd. Sterker nog, bij moderne personenauto's met NOx-katalysator is van stikstofuitstoot geen sprake meer. Dat geldt ook voor elektrische voertuigen.

Het complete wegverkeer nam in 2018 tussen de 5,5 en 6 procent van de stikstofdepositie voor zijn rekening. En de personenauto maar een fractie daarvan.

Personenauto's zijn daarnaast verantwoordelijk voor 39 procent van de stikstofemissies in het verkeer, Vrachtwagens voor 33 procent en bestelauto's voor 23 procent. Een verlaging van de maximumsnelheid heeft - zo noteren diverse bronnen - hooguit invloed op 49 procent van het verkeer.

Personenwagens zijn verantwoordelijk voor een fractie van de stikstofdepositie. (Foto: 123RF)

'Auto's worden snel schoner'

Diverse bronnen komen na berekening aan een opvallend lage winst. BOVAG en RAI Vereniging becijferen 0,13 procent minder depositie van stikstof als je op alle snelwegen van 130 (of 120) naar 100 kilometer gaat. Neem je een verlaging van de maximumsnelheid op 100 kilometer-wegen met een rijstrook mee (naar 80) dan is dat 0,24 procent.

Martien Visser, lector Energietransitie Hanzehogeschool constateert in diverse bijdragen op Twitter onder andere dat Nederland prima op koers ligt voor de 2020-doelstellingen voor NOx en ammoniak.

Voor de snelwegen berekent hij bij een verlaging van de maximumsnelheid van 130 naar 120 kilometer per uur 0,06 procent winst. Een algehele verlaging van de maximumsnelheid naar 100 en meteen ook op de 100 kilometer-wegen met een rijstrook (terug naar 80), heeft volgens Visser rond de 0,24 procent effect op de stikstofdepositie.

"Lokaal kan het effect groter zijn. Vooral langs de snelwegen uiteraard. Daar staat tegenover dat auto's qua NOx-uitstoot snel schoner worden en dat stikstofdepositie in Nederland sowieso met circa 2 procent per jaar daalt", zo viel te lezen.

Verlaging van de maximum snelheid levert weinig milieuwinst op. (Foto: ProShots)

'Laat snelheidsbeperking voor bestelauto's gelden'

Op verkeersanalist.nl staat eveneens een intrigerende conclusie: "Het effect van een verlaging van de maximumsnelheid op autosnelwegen is erg klein. Bovendien valt het grootste deel van de potentiële theoretische reductie toe te schrijven aan dieselvoertuigen."

"In feite is het verlagen van de maximumsnelheid van 130 kilometer per uur geen zinvolle maatregel voor het behalen van emissiereductie. Mocht een snelheidsverlaging toch overwogen worden, dan verdient het aanbeveling om te kijken naar de mogelijkheid om deze beperking specifiek voor bestelauto's (en in uiterste gevallen ook dieselpersonenauto's) te laten gelden."

Snelheidsverlaging voor bestelauto's zou meer effect hebben. (Foto: Renault)

Het volledige verhaal stond in AutoWeek 42