De auto als mechanisch aangedreven voertuig is ouder dan je misschien zou denken. Op basis van die definitie is namelijk niet de Benz Patent-Motorwagen uit 1886 de eerste, maar gaat de geschiedenis van de auto terug tot 1769, exact 250 jaar geleden.

Het eerste voertuig dat niet door dieren, zwaartekracht of zeilen voortbewoog, was namelijk een stoomauto, te weten de Fardier de Cugnot. Deze creatie van de Franse ingenieur en artillerieofficier Nicolas-Joseph Cugnot was voorzien van een grote ketel voorop, die eerst een kwartier lang opgestookt moet worden voordat je op pad kan.

In de tank van de Fardier de Cugnot gaat zoals verwacht het nodige water. De brandstof van het voertuig is voor deze rit gedroogd beukenhout uit een rieten mandje onder de auto.

Eenmaal onderweg ontpopt de Fardier de Cugnot zich als een puffende, rammelende, bonkende en stampende viertonner. Het voertuig is gebouwd door de Franse ondernemer Alain Cref op basis van de oorspronkelijke tekeningen. Hooguit dat er hier en daar wat moderne schroefjes op de auto zitten.

Starten-en-lopen gaat hier niet op. (Foto: AutoWeek.nl)

Ontwikkeling vloeide voort uit oorlog

Het origineel maakte precies 250 jaar geleden zijn eerste rit. Cugnot had van koning Lodewijk XV de opdracht gekregen om een kar te bouwen waarmee 48-ponds kanonnen vervoerd konden worden. Kortom, zoals zo veel technologische ontwikkelingen, vloeide ook de eerste auto voort uit oorlog.

Halverwege de achttiende eeuw werden slechts 12- en 24-ponds kanonnen gebruikt op het slagveld, omdat die nog net door een kar met paarden verplaatst konden worden. De zwaardere kanonnen werden om die reden alleen op schepen of in forten gebruikt.

Cugnot besloot voor aandrijving een stoommachine te gebruiken, die reeds in de mijnen werd gebruikt en ontwikkeld was door de Engelsman Thomas Newcomen. Dat het voertuig voor het slagveld bedoeld was, blijkt onder meer uit de plaatsing van de ketel en oven voorop. Zo zaten ze het verst van de kruitvaten vandaan, wat veiliger was voor de bestuurder.

De ketel zit voorop, ver weg van het buskruit. (Foto: AutoWeek)

Topsnelheid van 3 kilometer per uur

Het besturen van de Fardier de Cugnot is ondanks een topsnelheid van 3 kilometer per uur nog een hele klus. Het voertuig heeft geen stuur, maar twee enorme metalen hendels. De rem is daarentegen eenvoudig: een massieve voethefboom drukt een blok eikenhout tegen het ijzeren voorwiel.

De grootste uitdaging is de aandrijving. Omdat het overbrengen van mechanische kracht op twee wielen van een as een ingewikkeld verhaal is, kiest Cugnot voor slechts één aangedreven wiel. De auto is daarom een voorwielaangedreven driewieler.

Na de eerste tests in 1769 wordt het voertuig in juni 1771 voltooid. Door tal van intriges verdwijnt de auto echter roemloos van het toneel. Cugnot krijgt voor zijn inspanningen en prestaties wel een lijfrente van de koning, die na de Franse Revolutie weer wordt geannuleerd. Zelfs Napoleon, die interesse heeft in alle vormen van oorlogstuig, is nadien niet geïnteresseerd in de stoomwagen. Gugnot overlijdt in 1804 dan ook geheel berooid op 79-jarige leeftijd in Parijs.

Ondanks de geringe topsnelheid is sturen niet eenvoudig. (Foto: AutoWeek)

Het gehele artikel stond in AutoWeek 40