Netbeheerders in Nederland zetten in op het slim laden van elektrische voertuigen op straat. Dit is niet alleen minder belastend voor het elektriciteitsnet, het is ook nog eens goedkoper en minder vervuilend. Hoe werkt het precies?

Bij slim laden wordt er niet alleen rekening gehouden met de beschikbaarheid van zonne- en windenergie, maar ook met de netwerkcapaciteit. Dat is nodig omdat de regering in het klimaatakkoord van vorig jaar uitgaat van 2,8 miljoen elektrische voertuigen in 2030. Begin dit jaar telde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) nog slechts 139.000 stekkerauto's.

De verwachting is dat de genoemde 2,8 miljoen elektrische auto's in 2030 een jaarlijkse energiebehoefte van 7,4 terawattuur (TWh) hebben. Dat is weliswaar fors, maar nog altijd minder dan de gebouwen in Nederland (8 TWh per jaar) en de vraag vanuit het totaal aantal woningen (21,1 TWh per jaar).

Een automerk als Volkswagen, dat de komende jaren honderdduizenden volledig elektrische auto's wil verkopen, claimt dan ook dat een toename van het aantal elektrische voertuigen geen bedreiging vormt voor de energievoorziening.

Volgens het merk zouden een miljoen extra elektrische auto's goed zijn voor een jaarlijks stroomverbruik van 2,4 TWh. Afgezet tegen het huidige landelijke verbruik in Duitsland van 520 TWh per jaar, komt dat neer op 0,5 procent van de vraag naar stroom.

Volkswagen claimt dat elektrische auto's als de ID.3 geen bedreiging voor de energievoorziening zijn. (Foto: Volkswagen)

Slim laden moet

Dat is volgens experts echter een te simpele voorstelling van zaken. "Het elektriciteitsnetwerk hoeft het probleem niet te zijn, mits er gespreid geladen wordt", aldus Willem Alting Siberg, manager Transitie Mobiliteit bij Enpuls, een non-commerciële tak van Enexis Groep die zich bezighoudt met het versnellen van de energietransitie.

Netbeheerders Coteq, Enexis Netbeheer, Liander, Rendo, Stedin, Tennet en Westland Infra trekken dan ook samen op om de voordelen die er volgens hen aan slim laden kleven, onder de aandacht van de politiek te brengen. Gespreid laden is een van de speerpunten van slim laden.

De Enexis Groep overhandigde afgelopen maart het rapport Slim laden must-have bij groei elektrisch vervoer aan staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Stientje Veldhoven.

Slim laden wordt onder de aandacht gebracht door onder meer Stedin. (Foto: Pro-Shots)

'Netwerk is ontworpen voor koelkasten, niet voor elektrische auto's'

Onderzoek wijst uit dat elektrische auto's vaak in de ochtend en aan het einde van de middag opgeladen worden, met de piek tussen 5.00 en 6.00 uur en 17.00 en 18.00 uur. De beschikbare netcapaciteit is echter rond 2.00 uur het hoogst, maar dit hoeft niet gelijk te liggen met het meest duurzame moment van laden. Het meest duurzame moment is namelijk als er veel duurzame productie is en (te) weinig elektriciteitsvraag. Dit betekent echter ook dat de duurzame elektriciteit niet optimaal benut wordt.

Door deze zaken beter op elkaar af te stemmen, zo stelt het rapport, kan zowel CO2-uitstoot als de piekvraag op het netwerk verminderd worden. Er is weliswaar meer milieuwinst te behalen met het opladen op die momenten waarop de uitstoot het laagst is, maar de piekvraag op het laagspanningsnetwerk (2,9 GW extra) die dat gevolg heeft, vereist investeringen in netverzwaring en dus extra kosten.

Duurzame energie wordt nog niet altijd optimaal benut. (Foto: Hollandse Hoogte)

'Elektrische auto's en warmtepompen grote uitdagingen'

De piekvraag van elektrische auto's op het netwerk loopt zonder sturing naar verwachting op tot 9 GW in 2030. Met slim laden zou die piek 2 GW lager uit kunnen vallen. Ter illustratie: als de woningen in Nederland allemaal van een volledig elektrische warmtepomp voorzien zouden zijn, heb je in een strenge winter te maken met een maximale piekvraag van 40 GW.

Volgens Alting Siberg zijn warmtepompen samen met elektrische voertuigen de grote uitdagingen voor de lokale netten.

"Het netwerk is ontworpen voor huishoudelijke apparaten, zoals koelkasten, computers en televisies, niet voor hoge vermogens als een elektrische auto. Modellen met een 3-fase autolader trekken tien keer zoveel vermogen als een huishouden. Daarentegen staan auto's lang geparkeerd. Dit zorgt ervoor dat de voertuigen flexibel geladen kunnen worden, omdat de tijd dat ze stilstaan vele malen langer is dan de tijd die nodig is om te laden. Dit zal ervoor zorgen dat er zo goedkoop en duurzaam mogelijk geladen kan worden. Daarom moeten we de elektrische auto zo slim mogelijk inzetten."

Elektrische auto's staan langer stil dan ze nodig hebben om te laden, waardoor dat laden flexibel kan. (Foto: Nissan)

Netbeheerders moeten grotere rol krijgen

Slim laden, waarbij elektrische auto's op verschillende momenten gevoed worden, klinkt uiteindelijk niet meer dan logisch. Toch is het nog geen realiteit, aangezien het op dit moment simpelweg niet is toegestaan.

"Het systeem is zo opgezet dat het op elk moment van de dag maximaal vermogen kan leveren. Het variëren van beschikbaar vermogen gedurende de dag, wat je dus eigenlijk zou willen, mag niet", legt Alting Siberg uit. Toch is het wat hem en vele anderen betreft noodzakelijk.

"Netbeheerders moeten de middelen krijgen om kaders voor het de sturing van het aanbod neer te zetten. Dan wordt het duidelijk wat er wel en niet kan. Op die manier blijft alles werken en heeft men zekerheid dat het stopcontact blijft doen waarvoor het bedoeld is."

Een veelvoud aan elektrische auto's op de weg kan, mits er slim geladen wordt. (Foto: AutoWeek)