Een toenemend aantal auto's in Nederland is tegenwoordig voorzien van een automaat, een elektronische handrem en rijhulpsystemen. Wordt autorijden daarmee een computerspel?

Volkswagen vierde vorige week de vijftiende verjaardag van de automatische transmissie met dubbele koppeling, een bak die sneller schakelde en in tegenstelling tot de conventionele automaten uit die jaren bijdroeg aan het terugdringen van het brandstofverbruik.

Sindsdien is de automatische transmissie in opkomst in Europa en daarmee ook in Nederland. Rond de eeuwwisseling was ongeveer 14 procent van alle nieuw verkochte auto's in dit deel van de wereld voorzien van een automaat. Inmiddels ligt dat percentage boven de 30 procent.

Gemeten tot en met november ligt het percentage in Nederland op 39,6 procent, aldus cijfers van de BOVAG. Tien jaar eerder was dat nog 19,9 procent. Mede hierdoor is inmiddels 26 procent van het totale wagenpark in Nederland voorzien van een automaat.

'Jeugd zonder vrees met Ferrari op Zandvoort'

"We merken dat de jeugd steeds mobieler is, om het zo maar even te noemen. Veel kinderen groeien op met elektrische karretjes en gaan in hun puberteit de kartbaan op. Dat was vroeger wel anders. Daarnaast brengen ze veel tijd door met de spelcomputer, compleet met stuurtje en schakelflippers. Wij zien dat deze groep minder bevreesd is en bij ons op het circuit vrijwel probleemloos in een Ferrari rijdt," aldus autocoureur Michael Bleekemolen.

Tegelijkertijd merkt de oprichter van de eerste indoor kartbaan van Europa dat de tussenliggende generatie, de groep van rond de 35 jaar oud die nu veel op de weg zit, nog nooit in een slip zijn geraakt omdat ze onderweg zijn in auto’s die zijn uitgerust met veiligheidssystemen en rijhulpsystemen.

"Hierdoor verliezen bestuurders van deze generatie uit het oog wat er werkelijk aan de hand is met een auto. Oudere bestuurders, waar ik mezelf ook toe reken, rijden misschien niet beter of zijn misschien niet meer gewend, maar begrijpen het wel beter."

'Automobilist heeft te lijden onder technische vertroeteling'

Bovenop het uitsterven van de handbak komt de opkomst van de elektronische handrem. Uit onderzoek van de Britse occasionsite Cargurus blijkt dat nog maar 37 procent van alle nieuw verkochte auto’s in het Verenigd Koninkrijk een traditionele handrem heeft.

Alleen de modellen van Dacia en Suzuki zijn allen nog voorzien van een handrem. Daar staan merken als Jaguar, Land Rover, Lexus, Mercedes-Benz en Porsche tegenover, aangezien zij überhaupt geen traditionele handrem meer aanbieden. 

De techniek deed zijn intrede met de in 2001 gelanceerde BMW 7-Serie en heeft sindsdien een gestage opmars gemaakt.

"De bestuurder heeft te lijden onder de technische vertroeteling. Het spartaanse is er helemaal uit. Dat is ergens jammer omdat automobilisten, van welke generatie dan ook, nu niet daadwerkelijk kunnen ervaren wat autorijden betekent", aldus Bleekemolen.

Het verdwijnen van de essentie van autorijden komt volgens de coureur overigens niet alleen door de stand der techniek maar ook door de teruglopende sociale acceptatie van capriolen in het verkeer.

"Waar bij je bij een beetje te hardrijden nog wel op begrip van sommige bestuurders kan rekenen, levert een donut op een lege parkeerplaats of een drift in de sneeuw je al snel kritiek op. Soms is dat overigens niet meer dan terecht."

'Bestuurders moeten het zelf kunnen'

Het Centraal Bureau Rijvaardigheid is zich ervan bewust dat auto's in toenemende mate voorzien zijn van veiligheids- en rijhulpsystemen. Het uitgangspunt van de organisatie blijft hetzelfde: het zelf besturen van de auto wordt getoetst. "Ondanks dat er systemen zijn die de rijtaken ondersteunen of zelfs over kunnen nemen, willen we dat bestuurders zelf afstand kunnen houden en tussen de lijnen kunnen blijven", aldus een woordvoerder.

Veiligheidsuitrusting en rijhulpsystemen zorgen er vooralsnog niet voor dat auto's met dergelijke technologie minder vaak bij ongelukken betrokken zijn. Dat bleek afgelopen zomer uit de Branchemonitor Schadesector 2018-2030, opgesteld door Automotive Insiders, Oude Essink Business-Advies en Solera.

Bestuurders van auto's met zaken als rijbaanassistentie, parkeersensoren en technologie die kan remmen in noodsituaties hebben bijna 10 procent meer kans op schade. De reparatiekosten aan een voertuig vallen door de aanwezigheid van zogeheten Advanced Driver Assistence Systems (ADAS) bovendien hoger uit.

De onderzoekers constateerden daarnaast dat 42 procent van de zakelijke rijders zich er niet van bewust is dat de auto voorzien is van ADAS. Bovendien krijgt slechts 24 procent van het koperspubliek een uitleg bij de systemen. Tot slot werd aangevoerd dat bestuurders te veel op de techniek vertrouwen.