De situatie in het aanmeldcentrum in Ter Apel is geen onbekende zaak voor de rechtbank in Groningen. Maandag buigt zij zich namelijk voor de tweede keer over de vraag: mag het COA afspraken met de gemeente negeren vanwege de opvangcrisis?

"Wij zullen er alles aan doen dat er een situatie ontstaat waarin alle betrokkenen menswaardig behandeld worden en de inwoners van Ter Apel weer perspectief hebben", beloofde Jaap Velema, burgemeester van de gemeente Westerwolde (waar Ter Apel onder valt) afgelopen zomer. En dus stapt hij opnieuw naar de rechter.

De gemeente heeft namelijk met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) afgesproken dat er maximaal tweeduizend mensen in het azc worden opgevangen. Maar op nog geen twintig dagen na is het eigenlijk al het hele jaar (veel) te druk in het aanmeldcentrum.

Tot frustratie van de gemeente Westerwolde, die wil dat het COA zich weer aan de afspraak houdt. Maar het COA kampt met een groot tekort aan opvangplekken. Veel plekken worden 'bezet' gehouden door statushouders, die wachten op een woning in deze schaarse markt.

En omdat bijna alle asielzoekers zich eerst moeten melden in Ter Apel, is de opvangcrisis daar het meest zichtbaar. Enkele keren was de nood zelfs zo hoog dat er mensen buiten dreigden te moeten slapen. En de beelden uit de zomer van 2022 staan nog vers op het netvlies. Toen sliepen soms wel honderden mensen buiten de poorten van het aanmeldcentrum, zoals in onderstaande video te zien is.

Westerwolde wil deze keer hogere dwangsom

Nu moet dat volgens Westerwolde een hoger bedrag worden. Ze gaan maandag inzetten op een dwangsom van 75.000 euro per dag, met een maximum van 7,5 miljoen euro. Maar geen maximumbedrag is volgens de gemeente ook een optie.

Westerwolde hoopt ook dat de rechter een eind kan maken aan het gesteggel over de telling van het aantal mensen in het azc. Elke ochtend wordt namelijk geteld hoeveel mensen er zijn.

Nog altijd te weinig opvangplekken

Het COA zal zich maandag waarschijnlijk opnieuw beroepen op overmacht door de krapte in de asielopvang. Er is wel één duidelijk verschil ten opzichte van de situatie begin dit jaar: het is onzeker hoe lang de spreidingswet, die het COA als dé langetermijnoplossing voor de problemen zag, nog geldt.

De spreidingswet zorgt ervoor dat er verspreid door het land voldoende opvangplekken komen. Hoewel de wet op dit moment nog gewoon van kracht is, wordt deze als het aan het kabinet ligt zo snel mogelijk geschrapt. Maar het is nog onduidelijk op wat voor manier het kabinet dan wel voor voldoende opvangplekken wil zorgen.

Westerwolde wees toen ook naar Marjolein Faber, de minister in wier opdracht het COA de asielopvang regelt. Zij is verantwoordelijk voor de mensen die voor asiel naar Nederland komen, aldus de gemeente. "Ze heeft tijd genoeg gehad en voldoende mogelijkheid om mensen op een fatsoenlijke manier onder te brengen."

Het kort geding begint om 13.15 uur. Naar verwachting doet de rechter over enkele weken uitspraak.

Zie ook |Plannen spreidingswet worden gewoon gemaakt, maar zijn nog niet rond