Paar gemeenten zetten derdelanders uit Oekraïne uit, maar onduidelijkheid blijft
De eerste gemeenten zijn dinsdag begonnen met het uitzetten van Oekraïners, terwijl er nog rechtszaken lopen over de vraag of dat überhaupt mag. Het ministerie gaat gemeenten hier vanavond pas over informeren.
Derdelanders woonden in Oekraïne voor bijvoorbeeld hun studie of werk. Zij hadden slechts een tijdelijke verblijfsvergunning toen ze moesten vluchten voor de oorlog.
De derdelanders vielen eerst onder dezelfde regels als andere vluchtelingen uit Oekraïne, maar in de zomer van 2023 besloot het ministerie daar verandering in te brengen. De groep van zo'n 2.540 mensen uit vooral Nigeria, Marokko of Algerije moest daardoor asiel aanvragen of uit Nederland vertrekken.
Driekwart jaar later is nog steeds niet duidelijk of de groep überhaupt weggestuurd had mogen worden. En dat terwijl de deadline daarvoor eigenlijk vandaag verstreek.
Rechtszaken na 'definitief' oordeel Raad van State
In principe had de uitspraak van de Raad van State in januari een einde moeten maken aan de zaak. De hoogste rechter van het land oordeelde namelijk dat de derdelanders inderdaad per 4 maart geen recht meer hebben op bescherming. Daarna kregen ze nog vier weken de tijd om asiel aan te vragen of te vertrekken. Het ministerie bleef ook vasthouden aan dat oordeel.
Maar enkele weken geleden ontstond opnieuw onduidelijkheid nadat tientallen derdelanders opnieuw naar de rechter waren gestapt. Zij kregen na de uitspraak een brief waarin stond dat ze moesten vertrekken. En hoewel normaal gesproken geen hoger beroep kan worden ingesteld tegen een uitspraak van de Raad van State, konden de derdelanders wel naar de rechter stappen met die brief. De rechter keek vervolgens of het terecht was dat deze persoon op basis van dat document teruggestuurd zou worden.
De tot nu toe enkele tientallen behandelde rechtszaken hebben verschillende uitspraken opgeleverd. Zo zijn de rechtbanken in Rotterdam, Den Haag, Arnhem, Zwolle en Utrecht het eens met het beëindigen van de bescherming voor derdelanders per 4 maart. Maar de rechtbanken in Roermond, Den Bosch en Haarlem zijn dat niet. De rechtbank in Amsterdam komt er überhaupt niet uit en vindt dat de hoogste rechter van Europa zich erover moet buigen.
Meerdere derdelanders mogen toch nog even blijven
De derdelanders die van de rechter te horen hebben gekregen dat ze toch mogen blijven of nog een rechtszaak hebben lopen, mogen blijven tot een hogere rechter zich weer over de zaak heeft gebogen. En dat levert nu verwarrende situaties op: sommige derdelanders moeten dus wel zijn vertrokken of asiel hebben aangevraagd, en andere niet.
De gemeente Dordrecht is dinsdag begonnen met het wegsturen van zo'n negentig derdelanders uit de opvang. Ook de gemeente Meppel heeft iemand uit de opvang gezet. Het is niet bekend waar deze mensen nu naartoe zijn gegaan.
"We hebben te maken met een heel ingewikkelde situatie", zei demissionair staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel) donderdag nog. "Daar waar de rechter heeft gezegd: 'deze persoon mag niet worden uitgezet voor er een uitspraak is van een hogere rechter', hebben we dat op te volgen." Dat geldt ook voor de zaken waarin de rechter wél heeft gezegd dat iemand mag worden uitgezet.
Het ministerie legt dinsdagavond in een brief aan gemeenten uit hoe nu verder. Maar het lijkt onwaarschijnlijk dat het het terugsturen van derdelanders nu nog terugdraait, aangezien de onduidelijkheid al wekenlang speelde.
