KABUL/BRUSSEL - Het internationale militaire optreden in Afghanistan mag dan volgens de Britse premier Blair "een enorm succes zijn", de werkelijkheid is dat tienduizenden Afghaanse dorpelingen nu dreigen te sterven van de honger. Volgens hulporganisaties kunnen ze alleen nog overleven door gras te eten, soms gemengd met wat gerst.

Intussen maken vele tienduizenden Afghaanse vluchtelingen zich op voor de terugkeer naar hun vaderland. Op veel plaatsen is hun veiligheid echter niet of nauwelijks gegarandeerd. Volgens de VN-vluchtelingenorganisatie Unhcr zijn sinds eind november al 80.000 Afghanen teruggekeerd "ondanks de veiligheids- en humanitaire problemen".

De BBC maakte dinsdag melding van een humanitaire crisis in de regio Abdullah Ghan. Bijna alle inwoners van het dorp Bonavash in deze streek hebben diarree of hoesten de longen uit het lijf. "We wachten op de dood. Als er geen voedsel komt, als de situatie niet verandert moeten we gras eten...totdat we sterven."

Een woordvoerder van een hulporganisatie heeft verklaard dat er voedsel onderweg is, maar dat niet alle dorpen bereikt kunnen worden. Sommige dorpjes liggen zo afgelegen dat ze alleen per ezel op smalle bergpaden te bereiken zijn, een barre tocht van enkele dagen. De huidige Afghaanse interim-regering is gevraagd een helikopter te leveren voor voedseldroppings, maar tot dusver is dat niet gebeurd.

Logistieke problemen

De logistieke problemen voor hulpverleners in Afghanistan zijn immens groot. Het slechte weer en de aanhoudende 'communicatieproblemen' tussen de tientallen hulporganisaties onderling zorgen ervoor dat veelal aanwezige voedselvoorraden niet of pas laat worden gedistribueerd.

Aanhoudende Amerikaanse bombardementen, rondtrekkende bandieten en corrupte lokale krijgsheren veroorzaken verdere problemen. Doordat Afghanistan al jaren kampt met een grote droogte zijn veel landbouwgronden niet meer bruikbaar. Daardoor kunnen afgelegen dorpen niet meer in hun eigen voedselbehoefte voorzien.

De terugkeer van de vluchtelingen is een extra zorg. Veel mensen keren, soms na jaren, terug in hun oude woonplaatsen. Van veel huizen staan nauwelijks nog de muren overeind. Op tal van plaatsen liggen mijnen en veelal is het alleen nog mogelijk om er in tenten te slapen.

Gevlucht

Duizenden andere Afghanen zijn de afgelopen weken en dagen juist gevlucht naar Pakistan wegens het uitblijven van hulp, de droogte of uit vrees voor nieuwe bombardementen. Ongeveer 3.000 Afghanen die vorige week de Pakistaanse grens overstaken zijn gestrand voor de poorten van het opvangkamp Killi Faizo. Volgens de Unhcr heeft Pakistan nog altijd geen toestemming gegeven het kamp binnen te treden.

De Amerikaanse krant The Boston Globe citeerde dinsdag VN-functionarissen die medewerkers van niet-gouvernementele organisaties (ngo's) ervan betichten hulpgoederen in samenwerking met krijgsheren te stelen en door te verkopen. "Er is een hoop corruptie", aldus een medewerker van de Unhcr in de krant.

Op de markt van Jalalabad, waar geen werkelijk centraal gezag is, wordt volgens de krant massaal gestolen graan aangeboden en rondom deze Afghaanse stad verdwijnen geregeld hulpgoederen uit opslagplaatsen. "De realiteit is dat er veel voedsel verloren gaat", aldus Atiq Ullah Muhmond, die voor de Unhcr in Afghanistan werkt.