Het onderzoek over de betrokkenheid van Amsterdam bij de slavernij is dinsdag gepubliceerd in de vorm van een boek: De Slavernij in Oost en West, Het Amsterdam-onderzoek. De belangrijkste conclusie is dat "het Amsterdamse stadsbestuur zelf grootschalig en langdurig betrokken was bij slavernij", aldus de onderzoekers.

Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam heeft tijdens Keti Koti in 2019 aangekondigd dat zij excuses wil aanbieden namens de stad voor de slavernij.

Maar waar er dan expliciet excuses voor moet worden gemaakt was nog niet bekend. In opdracht van de gemeente moest er daarom een wetenschappelijke onderbouwing komen.

"Het Amsterdamse stadsbestuur was zelf direct, grootschalig, wereldwijd, langdurig en op heel veel verschillende manieren betrokken bij slavernij en slavenhandel. Dat heeft ook de doorwerking gehad op hoe de stad is gevormd tot op de dag van vandaag", zeggen de onderzoekers.

Wetenschappelijk onderzoek met Amsterdamse invalshoek

Cultuurhistoricus Nancy Jouwe en wetenschappelijk onderzoeker Pepijn Brandon zijn als experts gevraagd redactie te voeren over het boek, samen met Guno Jones (Vrije Universiteit Amsterdam) en Matthias van Rossum (Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis).

Veertig auteurs hebben meegewerkt aan het boek door wetenschappelijk onderzoek aan te leveren met een Amsterdamse invalshoek. Het boek bestaat dan ook uit veertig hoofdstukken.

Het waren niet altijd makkelijke verhalen. "Wat mij schokte was een artikel over een opdracht die uitgegeven werd uit Amsterdam om tot slaaf gemaakte kinderen van Afrika naar de Amerika's te brengen. Dat komt wel even binnen", vertelt Jouwe aan nieuwspartner AT5.

Betrokkenheid gewone Amsterdammer

Het onderzoek gaat nadrukkelijk over de met elkaar verbonden slavernijgeschiedenissen in het Atlantisch gebied en in Azië. Het omvat niet alleen de politieke en economische aspecten, maar het gaat ook over de gewone Amsterdammer.

"In 1741 was er een petitie aan het stadsbestuur van Amsterdam over het belang van Suriname. Daarin werd gezegd dat elke Amsterdammer er een stuk brood aan verdient. Maar natuurlijk was niet iedereen op dezelfde manier betrokken bij de slavernij", zegt Brandon.

Het boek gaat ook over het maatschappelijke debat onder Amsterdammers in de vorige eeuwen, zwarte mensen in toneelstukken en de slavernij onder de VOC.