Een nieuwe burgemeester, het MC Slotervaart die failliet ging en de langverwachte eerste rit van de Noord/Zuidlijn: 2018 was een bewogen jaar voor Amsterdam. Een terugblik op de belangrijkste gebeurtenissen in de hoofdstad.

Een nieuwe burgemeester

In de 2018 begon de gemeente Amsterdam met de zoektocht naar een nieuwe burgemeester voor de stad. Begin april kwam het profiel voor de nieuwe burgervader online, waarin stond dat het stadsbestuur op zoek was naar een bestuurder "die de personificatie van de wapenspreuk van Amsterdam is": heldhaftig, vastberaden en barmhartig.

114 mensen solliciteerden op de functie van burgemeester en op 27 juni werd Femke Halsema, na een urenlange vergadering achter gesloten deuren, door de Amsterdamse gemeenteraad voorgedragen als de nieuwe burgemeester van de stad. 

Een maand later, op 12 juli, werd zij beëdigd. Halsema is de eerste vrouwelijke burgemeester van de stad en de eerste Amsterdamse burgemeester die geleverd wordt door GroenLinks.

Haar speech begon Halsema met woorden van haar voorganger, Eberhard van der Laan: "Amsterdammers. Dank voor het hartelijke welkom dat u mij heet. En het vertrouwen dat u mij schenkt. Dat is als een cadeau."

Ze noemde in haar speech drie prioriteiten voor de stad: het bestrijden van criminaliteit, het luisteren naar Amsterdammers die te weinig aan het woord komen en het aan de zijde staan van hen die ruimte willen om anders te zijn.

MC Slotervaart is failliet

De medische staf van het MC Slotervaart stuurde afgelopen voorjaar een brandbrief om te waarschuwen voor een dreigend faillissement. Het ziekenhuis verkeerde al langere tijd in financiële problemen en kampte met veel achterstallig onderhoud.

In oktober kwam het hoge woord eruit: het MC Slotervaart was failliet verklaard. Volgens een woordvoerder van de IJsselmeerziekenhuizen was het ziekenhuis in de problemen gekomen door met name hoge kosten voor de inhuur van personeel "in een situatie van grote arbeidskrapte". 

De 56.000 patiënten van het ziekenhuis zijn inmiddels verdeeld. Zij worden verspreid over twaalf verschillende ziekenhuizen, werd in november bekend na wekenlang overleg tussen curatoren, de zorgverzekeraars en omliggende zorginstellingen.

Meerdere beschietingen en ontplofte handgranaten

Amsterdam werd dit jaar meerdere keren opgeschrikt door de vondst van handgranaten. In augustus werden in amper een week tijd vijf Amsterdamse bedrijven het slachtoffer van criminelen. Er werd onder meer geschoten op de panden en bij enkele werden handgranaten achtergelaten, waarvan een ontploft is.

Een paar maanden later in oktober, werden er opnieuw meerdere explosieven aangetroffen in de hoofdstad, waaronder een bij een hotel bij het Vondelpark en een ander op de Lemelerbergweg in Amsterdam-Zuid.

Politiewoordvoerder Rob van der Veen liet eerder aan NU.nl weten dat het maken van slachtoffers niet het doel lijkt van de dader of daders die de handgranaten neerleggen. "Als jij een handgranaat ergens achterlaat zonder de pin eruit te trekken, doe je dat bewust. Degene die hem daar neerlegt snapt dat."

Maar waarom dan een handgranaat neerleggen of een pand beschieten? "Ik kan er wel tien redenen voor bedenken", aldus Van der Veen. "Het kan een boze klant zijn of een concurrent van het bedrijf die zo wil bereiken dat er meer mensen naar zijn of haar zaak gaan. Of het kan om afpersing gaan."

Noord/Zuidlijn rijdt zijn eerste rit

De Noord/Zuidlijn reed eind juli na vijftien jaar bouwen zijn langverwachte eerste rit. Het project liep jarenlange vertraging op door problemen in de aanleg van de lijn en faillissementen van bouwbedrijven. Ook verzakten meerdere keren een aantal panden aan de Vijzelgracht in Amsterdam.

Aan het begin van de bouw, in 2002, werd nog geschat dat de metro in maart 2011 voor het eerst zou rijden. Hierna is de opleverdatum meerdere keren vooruitgeschoven, totdat begin april werd besloten dat de metrolijn in juli officieel open ging.

De opening werd gevierd met verschillende festiviteiten op alle stations. Femke Halsema, net een week burgemeester, hield een toespraak om de Noord/Zuidlijn officieel te openen. 

"De nieuwe lijn biedt kansen, maar heeft ook veel gevraagd van de stad en de Amsterdammers", zei zij in haar toespraak. "Amsterdam heeft met zweet en tranen dure lessen moeten leren, lessen die we niet mogen wegmoffelen."

In juli en oktober was het traject enige tijd buiten gebruik vanwege technische mankementen. Eind december werd de Noord/Zuidlijn ook twee keer in korte tijd getroffen door een technische storing in het verkeersleidingsysteem.

Aanslag op Amsterdam Centraal

Eind augustus werden op Amsterdam Centraal twee willekeurige voorbijgangers neergestoken. Al vrij snel werd de negentienjarige Afghaan Jawed S. opgepakt en bleek dat hij handelde vanuit een terroristisch motief.

S. zou drie kwartier in het station hebben rondgewandeld voordat hij een mes uit zijn tas pakte en twee Amerikaanse toeristen neerstak. Een van hen heeft een dwarslaesie opgelopen bij de aanslag, waardoor het slachtoffer in een rolstoel zit. Het andere slachtoffer werd in zijn arm gestoken en liep zenuwletsel op.

Volgens zijn advocaat voelde de verdachte zich diep beledigd door een video met cartoons over Mohammed en de door Geert Wilders aangekondigde cartoonwedstrijd, die de PVV’er op het internet had geplaatst.

Sinds de aanslag zit de verdachte vast. Het Openbaar Ministerie (OM) vervolgt hem voor twee keer poging tot moord met een terroristisch oogmerk. Begin december stond hij voor het eerst voor de rechter.

I Amsterdam-letters definitief verwijderd

De beroemde manshoge rode letters die samen de woorden 'I Amsterdam' vormen, zijn sinds dit jaar definitief verwijderd uit het Amsterdamse straatbeeld. Begin december werden de letters verwijderd, op voorstel van de grootste partij in de Amsterdamse gemeenteraad, GroenLinks. De partij vond de bij toeristen populaire letters een symbool van "doorgeslagen individualisme".

De manshoge letters worden opgeknapt en zullen op verschillende, nog onbekende plekken worden neergezet. De gemeente Appingedam en Madurodam lieten onder andere al weten interesse te hebben in de beroemde rode letters.

Broer kroongetuige doodgeschoten

Eind maart vindt een dodelijke schietpartij plaats op de Tt. Melissaweg in Amsterdam-Noord. Een paar uur later blijkt het slachtoffer Reduan B. te zijn, de broer van kroongetuige Nabil B. Het slachtoffer werd neergeschoten in zijn bedrijfspand.

Een week voor de liquidatie werd Nabil B. door het Openbaar Ministerie (OM) gepresenteerd als nieuwe kroongetuige in een reeks liquidaties en pogingen tot liquidaties in Amsterdam en Utrecht. Hij heeft belastende verklaringen afgelegd tegen kopstukken van de zogeheten Mocro-maffia.

Volgens het OM zou Reduan B. slechts een beperkte vorm van beveiliging willen. Het Parool kwam echter begin december met het nieuws naar buiten dat hij wel degelijk om beveiliging had gevraagd. Volgens de moeder van het slachtoffer was de overheid al een jaar bezig met de kroongetuige, maar werd de beveiliging van familieleden "pas op het laatst geregeld". 

Eind maart hield de politie drie verdachten aan voor betrokkenheid bij de liquidatie. Midden december eiste het Openbaar Ministerie (OM) 28 jaar cel tegen de vermeende schutter, Shurandy S. De rechtbank doet volgend jaar, op 10 januari, uitspraak.

Dertien gewonden bij botsing GVB

Bij een ongeluk met een pont in Amsterdam raakten begin mei dertien mensen gewond. Twee van hen, iemand met een gebroken pols en een zwangere vrouw, moesten naar het ziekenhuis. De pont was met een hoge snelheid tegen de kade opgevaren. Binnen twee weken tijd vonden nog twee ongelukken plaats, op 11 en 15 mei, waarbij een persoon gewond raakt. 

Het GVB laat onderzoek uitvoeren door drie onafhankelijke partijen die concluderen dat de aanvaring van de pont waarbij meerdere gewonden vielen, veroorzaakt werd door een menselijke fout. De andere twee aanvaringen werden echter veroorzaakt door een technisch mankement

Uit het onderzoek is gebleken dat de vaarhendel de verkeerde potmeter had, waardoor de vaarhendel automatisch verkeerd reageerde. Inmiddels zijn de onderdelen vervangen. Na de botsing hebben de veren tijdelijk met aangepaste snelheid gevaren.

Grote stroomstoring in binnenstad

In maart kreeg de binnenstad van Amsterdam te maken met een grote stroomstoring. Op het hoogtepunt zaten zo'n 28.000 huishoudens zonder stroom. Pas na een dag hadden de huishoudens weer beschikking tot elektriciteit.

De stroomstoring werd veroorzaakt door een kapotte zekering. Een medewerker van Liander knipte op vrijdag 9 maart per ongeluk een elektriciteitskabel door die onder spanning stond. Daardoor ontstond er kortsluiting in het elektriciteitsnet.

 Als gevolg van de geraakte kabel ontstond op de Weteringschans een steekvlam, waarbij twee mannen gewond zijn geraakt. Door de stroomstoring ontstond ook een soort kettingreactie van kortsluitingen. Daardoor moesten meerdere gebouwen, waaronder het Rijksmuseum en een locatie van de Universiteit van Amsterdam ontruimd worden.

Uit onafhankelijk onderzoek is gebleken dat een kapotte zekering ervoor zorgde dat het beveiligingssysteem niet werkte. De betreffende kabel raakte daardoor overbelast.

Studentenprotest Amsterdam

Studenten van de Universiteit van Amsterdam (UvA) hebben in september het P.C. Hoofthuis in Amsterdam bezet. Zij vonden dat het kabinet en de Universiteit van Amsterdam te weinig voor diversiteit, het onderwijsniveau en tegen werkdruk op de universiteit doen.

Tijdens het studentenprotest drongen enkele tientallen mensen het gebouw binnen. Tijdens de ontruiming van het gebouw werden dertig personen aangehouden voor lokaalvredebreuk, omdat ze niet in het pand mochten zijn.

De totale kosten van de bezetting door studenten van universiteitsgebouw het P.C. Hoofthuis in september bedragen ruim 89.000 euro. Volgens de UvA moesten alle sloten en sleutels vervangen worden, net als beveiligingscamera's en een kopieermachine.

Liquidatiepoging Spyshop Amsterdam

In augustus werd een 31-jarige man zwaargewond gevonden op de Moezelhavenweg voor de spionagewinkel waar hij werkt. De man was meerdere keren op het hoofd geslagen met de loop van een geweer. Mogelijk haperde het wapen. 

Volgens bronnen van De Telegraaf had de man rechtstreeks afluister- en beveiligingsapparatuur geleverd aan Astrid Holleeder, de zus van topcrimineel Willem Holleeder. De apparatuur zou zijn gebruikt voor opnamen in de rechtszaak tegen Holleeder.

Het slachtoffer lag nog enkele weken in coma. Het Openbaar Ministerie (OM) denkt dat er twee mensen betrokken waren bij de moordpoging.

Amsterdam heeft nieuwe coalitie

In maart konden de inwoners van Amsterdam weer naar de stembussen voor de gemeenteraadsverkiezingen. GroenLinks kwam uit de bus als grote winnaar, met tien zegels, en werd voor het eerst de grootste partij in de gemeente.

Het nieuwe stadsbestuur van Amsterdam bestaat uit GroenLinks, D66, PvdA en SP. In mei presenteerde het bestuur het nieuwe akkoord en in september te begroting. Daarin stonden onder andere de volgende punten:

  • Amsterdam moet autoluwer worden, duizend parkeerplekken gaan verdwijnen.
  • De coalitie gaat starten met twee pilots met buurtrechten en buurtbudgetten
  • 24-uursopvang voor uitgeprocedeerde asielzoekers.
  • Om discriminatie op de arbeidsmarkt tegen te gaan, wil wethouder Groot Wassink mystery guests inzetten bij bedrijven. Ook willen ze de aangiftebereidheid bevorderen om discriminatie en racisme tegen te gaan.
  • Het college wil in de tweede helft van 2019 een lokaal klimaatakkoord opstellen.

Brandstichting bij Turks consulaat

In augustus werd het Turkse consulaat op het Museumplein in Amsterdam bekogeld met drie zelfgemaakte brandbommen. Een 35-jarige man werd aangehouden. Hij zou de bommen hebben gegooid uit onvrede over het huidige politieke klimaat in Turkije.

Een van de brandbommen viel in de tuin en veroorzaakte brand bij het pand. De tweede belandde bij de entree van de hoofdingang. Een derde object leidde niet tot schade.

Zeemijn van 600 kilo gevonden in het IJ

Eind januari van dit jaar werd een 600 kilogram zware zeemijn aangetroffen tijdens baggerwerkzaamheden in het IJ. De bom, in het Duits Luftmine of Wohnblockknacker genoemd, lag hier al sinds de Tweede Wereldoorlog.

In april werd het explosief tot ontploffing gebracht in het Markermeer door de Explosieven Opruimingsdienst. Hij werd onder begeleiding van politie en Rijkswaterstaat weggehaald uit het IJ.

Aanvallen op redacties Panorama en Telegraaf

In juni vonden er twee aanvallen plaats op de redacties van Panorama en de Telegraaf. De twee incidenten zijn volgens het Openbaar Ministerie niet met elkaar verbonden.

In de avond van 21 juni werd het pand van Panorama beschoten met een raketwerper, hierbij vielen geen gewonden. Drie mannen worden verdacht van poging tot moord en vernieling van het gebouw. Tijdens het incident was een vrouw in het pand aanwezig.

Vijf dagen na de beschieting, reed een persoon met een bestelauto door de pui van het TMG-gebouw aan de Basisweg in Amsterdam. Hij stak het voertuig daarna in brand en ging ervandoor. De enige aanwezige in het pand, een bewaker, raakte niet gewond. 

De politie houdt er rekening mee dat de aanval te maken heeft met publicaties van de krant

Vakantieverhuur Airbnb naar dertig dagen

Het Amsterdamse stadsbestuur besloot in januari om de maximale termijn voor vakantieverhuur vanaf 2019 terug te brengen van zestig naar dertig dagen per jaar. De verhuur van woningen via deze platforms zou voor overlast zorgen in de woonwijken.

Een paar maanden later, in mei, liet het nieuwe stadsbestuur weten een verbod te willen invoeren op vakantieverhuur via Airbnb in toeristische buurten in de stad. Hiermee wil het college de drukte in de binnenstad tegengaan.