RIJSWIJK - Stemgerechtigden in Nederland lijken dit jaar opnieuw niet warm te lopen voor de Provinciale Statenverkiezingen. In de meeste gemeenten had woensdag rond 13.00 uur 14 procent van de kiezers gestemd. Daarmee houdt het opkomstpercentage in veel plaatsen gelijke tred met dezelfde verkiezingen vier jaar geleden.

Den Bosch is een uitschieter met een opkomst van bijna 19 procent. In Eindhoven, Enschede, Emmen, Lelystad en Utrecht maakte 14 procent de gang naar de stembus. In Amsterdam blijft de opkomst achter. Vier jaar geleden had rond 13.00 uur 10 procent stemgerechtigden in de hoofdstad gestemd. Nu ligt dat percentage op 9.

Fout

De verkiezingsdag verloopt vooralsnog zonder grote problemen. Alleen in Emmen konden inwoners enkele uren niet stemmen. De apparaten waren door de gemeente verkeerd geprogrammeerd, waardoor de stemmen niet juist geregistreerd werden.

Hoeveel stemmen er zijn uitgebracht voor de fout ontdekt werd, is onduidelijk. Al die stemmen zijn verloren gegaan, maar de getroffen kiezers mogen hun stem nogmaals uitbrengen.

Verder kampten 22 stemcomputers met een storing. Die zijn allemaal op tijd voor het stemmen verholpen door fabrikant Nedap. Volgens een woordvoerder is het aantal storingen niet opvallend.

Balkenende

Ook landelijke politici brachten woensdag hun stem uit. Premier Jan Peter Balkenende deed dat samen met zijn vrouw Bianca in zijn woonplaats Capelle aan den IJssel. Vicepremier Wouter Bos dook in Amsterdam-Noord het stemhokje in. Hij werd door de aanwezige journalisten nog gevraagd of hij zijn stempas bij zich had en dat kon hij bevestigen. Vorig jaar bij de Tweede Kamerverkiezingen had hij de verkeerde kaart bij zich.

Stemgerechtigden

Traditiegetrouw komt voor de Provinciale Statenverkiezingen circa 40 tot 50 procent van de stemgerechtigden naar de stembus. Dat is laag in vergelijking met de verkiezingen van de Tweede Kamer, waar het percentage tussen de 70 en 80 procent ligt.

Ook de digitale stemwijzers merken dat er minder interesse is voor deze verkiezingen. De stemwijzer van het Instituut voor Publiek en Politiek (IPP) heeft tot woensdagochtend ruim 391.000 adviezen verstrekt, in tegenstelling tot de 4,7 miljoen bij de Tweede Kamerverkiezingen. Het Kieskompas van dagblad Trouw en de Vrije Universiteit verstrekte tot nu toe meer dan 55.000 adviezen.

Foute stempassen

Moet er gestemd worden met de blauwe of de gele stempas? Dat was in Breda niet voor iedereen even duidelijk. Om 10.00 uur bleek uit een steekproef onder twaalf stembureaus dat van de ongeveer 1900 kiezers er 34 voor de verkeerde kleur hadden gekozen.

Het probleem rondom de stempassen ontstond enkele weken geleden toen bleek dat enkele Bredanaars twee stempassen in de bus hadden gekregen. Een storing tijdens het drukproces bleek de oorzaak. Hoeveel dubbele stempassen er waren uitgegeven was niet duidelijk, maar het aantal kon oplopen tot tweehonderd.

Dat was voor burgemeester Peter van der Velden aanleiding alle blauwe passen nietig te verklaren en alle 129.399 stemgerechtigden nieuwe, gele exemplaren te sturen.

Amsterdam

Het opkomstpercentage in Amsterdam blijft iets achter bij dezelfde verkiezingen vier jaar geleden. Tot 13.00 uur bracht 9 procent van de stemgerechtigden hun stem uit, 1 procent minder dan in 2003. Tijdens de verkiezingen voor de Tweede Kamer van november vorig jaar lag het percentage op 21. Dat maakte de gemeente Amsterdam bekend.

In Rotterdam stemde tot 12.00 uur ruim 13 procent van de kiezers, in Den Haag lag het percentage uitgebrachte stemmen op ruim 10. Volgens een woordvoerder van de hofstad houdt de opkomst daarmee gelijke tred met vier jaar geleden. Rotterdam heeft geen vergelijkingsmateriaal met de vorige statenverkiezingen.

Provinciale verkiezingen