DEN HAAG - De PvdA accepteert niet dat haar staatssecretaris Nebahat Albayrak (Justitie) in deze regeerperiode gedwongen wordt haar Turkse paspoort op te geven. Fractieleider Jacques Tichelaar maakte dat donderdagnacht duidelijk in het debat over de regeringsverklaring in de Tweede Kamer.

Fractieleider Geert Wilders van de PVV diende in het debat een motie van wantrouwen in tegen Albayrak en haar partijgenoot staatssecretaris Ahmed Aboutaleb (Sociale Zaken), die naast een Nederlands een Marokkaanse paspoort heeft. Hij kan dat volgens de Marokkaanse wet niet inleveren, maar voor Albayrak ligt dat anders.

Wilders

Wilders vindt dat de twee bewindslieden door hun dubbele nationaliteit de schijn van belangenvermenging tegen hebben en dus moeten opstappen. Hij kreeg voor zijn motie geen enkele steun, al vindt de VVD wel dat er wetgeving moet komen om aan de dubbele nationaliteiten een einde te maken.

Balkenende

Premier Jan Peter Balkenende verzekerde de PvdA dat het kabinet het Grondwetsartikel waarin staat dat iedereen met de Nederlandse nationaliteit een publieke functie kan vervullen, niet zal wijzigen. Hij zei ook dat er geen enkele twijfel bestaat over de loyaliteit van de "optimaal geïntegreerde" Albayrak en Aboutaleb.

Paspoorten

De kwestie van de dubbele paspoorten vormde het politiek gevoeligste deel van het debat over de regeringsverklaring, waarin de tegenstellingen tussen coalitie en oppositie niet op de spits werden gedreven. Balkenende deed verwoede pogingen om de oppositiefracties mild te stemmen. Hij riep hen op tot een "constructieve dialoog" en beloofde dat de ministers bij het vormgeven van de belangrijkste pijlers van het beleid zullen overleggen met de betrokken Kamercommissies.

Eerder zegde het kabinet al toe zijn voornemens de komende maanden te bespreken met maatschappelijke organisaties, zoals vakbonden en werkgevers. Samenwerken is het sleutelbegrip van het regeerakkoord.

Oppositie

Balkenende kreeg voor zijn uitgestoken hand waardering van de oppositiepartijen, maar hij slaagde er niet in hun kritiek weg te nemen. SP en GroenLinks vinden het voorgenomen beleid te weinig een trendbreuk met de vorige kabinetten-Balkenende. Vooral de aanpak van het milieu- en het armoedeprobleem is volgens hen onvoldoende.

Potverteren

VVD, D66 en ook GroenLinks storen zich aan de betutteling waaraan het kabinet zich volgens hen schuldig maakt. VVD-leider Mark Rutte verweet het kabinet dat het de financiële degelijkheid van de liberale oud-minister van Financiën Gerrit Zalm loslaat door zich te baseren op een hogere economische groei. Balkenende wees deze beschuldiging van "potverteren" van de hand.

Ook de bewering van Rutte dat het kabinet de middeninkomens met lastenverzwaringen opzadelt, is volgens de premier voorbarig. Hij onderstreepte dat het kabinet zijn koopkrachtplannen nog moet uitwerken.

Medische paragraaf

Rutte en fractieleider Alexander Pechtold van D66 trokken hard van leer tegen de medisch-ethische paragraaf in het regeerakkoord. Het kabinet wil onderzoeken of het recht op leven in de Grondwet opgenomen kan worden. Volgens Rutte is dat "ander Nederlands voor: geen abortus en euthanasie".

Ook het handhaven van het verbod op onderzoek met gekweekte stamcellen en het beschermen van ambtenaren met gewetensbezwaren tegen het sluiten van een homohuwelijk stuitte op scherpe kritiek bij de oppositie.

De fractieleiders van de drie regeringsfracties, Pieter van Geel (CDA), Jacques Tichelaar (PvdA) en Arie Slob (ChristenUnie), maakten donderdag hun debuut. Vooral Tichelaar kreeg het zwaar te verduren. Fractieleider Jan Marijnissen van de SP verweet hem dat de PvdA er onder druk van haar coalitiepartners mee instemt dat er geen onderzoek komt naar de Nederlandse steun aan de oorlog in Irak.

Tichelaar voerde aan dat de PvdA dit punt in de kabinetsformatie heeft verloren. Marijnissen vindt dat "ongeloofwaardig". Hij kwam met een motie om toch een Irak-onderzoek af te dwingen, maar de PvdA steunde die niet. Ook andere moties van de oppositie kregen geen meerderheid.