WASHINGTON/BRUSSEL/BAGDAD - De Amerikaanse regering heeft woensdag de NAVO formeel gevraagd om bijstand in geval van een oorlog tegen Irak. Wapeninspecteurs van de Verenigde Naties hebben intussen voor de tweede keer een paleis van president Saddam Hussein doorzocht.

Het verzoek van Washington voorziet volgens een woordvoerder van de NAVO in Brussel nadrukkelijk niet in directe militaire betrokkenheid van het Atlantisch bondgenootschap bij de strijd tegen het Iraakse regime. De NAVO heeft nog geen besluit genomen over de aanvraag.

Zes vormen

Volgens bronnen bij de NAVO bestaan de gevraagde zes vormen van bijstand onder meer uit openstelling van het luchtruim, havens en militaire vliegvelden. Bovendien zou het bondgenootschap een taak moeten krijgen bij de bescherming van lidstaat Turkije.

Hiervoor zouden Patriot-luchtverdedigingsraketten en AWACS-radarvliegtuigen beschikbaar moeten worden gesteld. Turkije zal mogelijk als belangrijke uitvalsbasis dienen voor aanvallen op Irak.

Paleis

In de Iraakse hoofdstad doorzochten VN-inspecteurs het Republikeins Paleis van Saddam Hussein. De leden van Unmovic kregen zonder problemen toegang tot het complex en bleven er bijna vier uur. Zij richtten zich vooral op de woon- en dienstverblijven, aldus een werknemer van het paleis in het centrum van de stad.

Het bezoek aan het presidentieel complex was een "provocatie", aldus het Iraakse ministerie van Buitenlandse Zaken in een reactie later. Het terrein heeft volgens de zegsman "geen enkel verband met het proces van ontwapening of met vorige wapenprogramma's".

Het paleis, dat 2,5 vierkante kilometer groot is, huisvest de belangrijkste werkruimte van de president. Verder zijn er kantoren van de speciale veiligheidsdienst belast met de bescherming van de regerende elite van de Baath-partij. Ook het goedgetrainde legeronderdeel Republikeinse Garde heeft hier kantoren.

Of Saddam Hussein, die woensdagavond voor de Iraakse televisie nog zei niet uit te zijn op oorlog, ten tijde van de inspectie aanwezig was, is niet duidelijk. Drie van zijn acht paleizen bevinden zich in Bagdad. Op 3 december deden de VN'ers het nabijgelegen paleis al-Sojoud op zoek naar massavernietigingswapens aan.

Hevige confrontaties

De inspecties van presidentiële verblijven waren tijdens de periode van wapeninspecties in de jaren negentig een bron van hevige confrontaties tussen Irak en de Verenigde Naties.


Troepenopbouw van de VS in de Golf gaat onverminderd door

Intussen klonk vanuit Moskou een waarschuwing tegen een vroegtijdig ingrijpen in Irak. Minister van Buitenlandse Zaken Ivanov verklaarde na overleg met directeur Mohammed el-Baradei van het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) dat unilaterale actie door de VS gevaarlijke consequenties kunnen hebben voor de wereldvrede, aldus de BBC. El-Baradei riep het bewind van Saddam Hussein op over te stappen van een passieve naar een actieve medewerking.

De Amerikaanse president Bush zei een dag eerder "de Iraakse spelletjes en misleidingen spuugzat" te zijn. Hij zei nog geen bewijzen te hebben gezien dat Irak zich ontwapent.

Russische gezant

Het Kremlin heeft een gezant naar Irak gestuurd in een poging de spanningen rond de wapeninspecties en een dreigende oorlog te verminderen. Onderminister van Buitenlandse Zaken Aleksandr Saltanov kwam woensdagavond aan in Bagdad. Hij zei dat iedere kans moet worden aangegrepen om een diplomatieke en vreedzame oplossing te vinden.

De chef van de wapeninspecteurs Hans Blix overhandigt op 27 januari een eerste rapport aan de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Deze datum is geen breekpunt meer voor een aanval op Irak, maar volgens het Witte Huis raakt de tijd voor Irak wel een keer op.

Blair

De Britse premier Blair brengt op 31 januari een bezoek aan president Bush om de kwestie-Irak en het rapport van Blix te bespreken. Amerikaanse regeringswoordvoerders zeiden dat beiden elkaar zullen treffen in Camp David, het presidentiële buitenverblijf.

/LINK
Interactieve kaart van Irak