DEN HAAG - Met de verkiezingen voor de deur wordt er flink op los gepeild door de drie grote onderzoeksbureaus Interview NSS, NIPO en Maurice de Hond. De laatste kwam woensdag met een nieuw wapenfeit.

De Hond doet op de dag van de verkiezingen, 22 januari, zijn laatste peiling van de verkiezingsuitslag. De resultaten maakt hij nog voor het sluiten van de stembussen bekend, om zeven uur 's avonds in het SBS-programma 'Stem van Nederland'. De twee andere grote peilers, Interview NSS en NIPO noemen de actie "ongebruikelijk'' en "onzinnig''.

CDA-campagneleider Van der Poel gaat zo spoedig mogelijk de campagneleiders van andere partijen bijeenroepen vanwege de peiling van De Hond. "Dit is voor het eerst dat dit in Nederland gebeurt en is voor mij een reden om contact op te nemen met de andere campagneleiders" zei Van der Poel woensdag. Hij wilde niet zeggen wat hij met het gesprek met zijn collega's wil bereiken.

Beïnlvoeden

Het is niet de gewoonte dat de resultaten van de peiling nog voor de sluiting bekend worden, omdat deze het stemgedrag van mensen die na zeven uur naar de stembus gaan, kunnen beïnvloeden. In sommige landen geldt zelfs een verbod op peilingen vlak voor de verkiezingen. Bij voorgaande verkiezingen werd pas vijf minuten na de sluiting een prognose bekend, gebaseerd op de zogenaamde 'exit polls'. Die komen tot stand door bij verschillende stembureaus in het land mensen te vragen wat ze gestemd hebben.

PvdA-campagneleider Ruud Koole vindt dat terughoudendheid met peilingen op de verkiezingsdag geboden is, maar zegt ook dat ze niet te verbieden zijn. "Via internet kun je ze altijd publiceren".

Als De Hond toch gaat publiceren, dan moet hij altijd de betrouwbaarheidsmarges van het zetelaantal volgens de peiling aangeven. "In een aantal andere landen is dat zelfs wettelijk verplicht.", aldus Koole.

NSS en NIPO

Ook de concurrenten van De Hond hebben zo hun bedenkingen. "Het verrast me dat De Hond dit doet'', zegt Reinier Heutink, directeur van Interview NSS woensdag. "Het lijkt me erg ongebruikelijk, maar het peilen zal niemand je kunnen verbieden.'' De Kiesraad bevestigt dit: "De Hond heeft geen enkel wettelijk beletsel.''

Remco Frerichs van het NIPO ziet het nut er niet van in. "Waarom zou je op de verkiezingsdag zelf peilen? Ik zie de toegevoegde waarde niet zo, maar mijn zegen heeft Maurice de Hond.''

Lijsttrekkersdebat

De Hond zelf vindt zijn laatste peiling wel degelijk nuttig. "Het lijsttrekkersdebat op dinsdagavond kan nog een cruciale rol spelen en ik vind het interessant om te kijken wat het effect van dat debat is.'' Ook vindt hij het een goede manier om te kijken of zijn methode werkt. Een paar uur later wordt immers de echte uitslag bekend.

Of en hoe die methode-De Hond werkt, daarover bestaan twijfels bij de andere peilers. "Ik twijfel niet aan het vakmanschap van Maurice de Hond, maar er hangt nu wel een zweem van geheimzinnigheid rond zijn peilingen,'' zegt Frerichs. Volgens hem kent de methode een "aantal onduidelijkheden'' en dan doelt hij vooral op het verkrijgen van de steekproef die De Hond gebruikt.
Die moet representatief zijn voor alle stemgerechtigde Nederlanders. "Hij zegt dat hij bepaalde zaken voor de steekproef corrigeert. Dan wil ik ook weten wat en hoe hij dat doet.''
Heutink vindt dat "je op z'n minst heel goed moet laten weten hoe je tot de resultaten komt'' en pleit daarom voor een keurmerk voor peilingen.

Keurmerk

De Hond zegt dat zijn methode duidelijk wordt uitgelegd op zijn website en dat hij corrigeert op een aantal punten, waaronder geslacht, leeftijd en de politieke voorkeur van de kiezer in 2002. Over de suggestie van een keurmerk zegt hij: "Dat is gelul. Dan ga je met z'n drieën een keurmerk definiëren en daar voldoet De Hond dan niet aan. Ik kan ook wel een keurmerk bedenken waar zij niet aan voldoen.''

Een verschil tussen de peilmethodes is de mate van actualiteit van de peiling en de grootte van de steekproef. De Hond peilt elke dag meer dan 2000 kiezers, terwijl Interview NSS elke dag honderd mensen ondervraagt en het gemiddelde over twee weken neemt. Het NIPO ondervraagt steeds ruim 2000 kiezers en publiceert de uitslag twee dagen na de peiling.

Waan van de dag

Het nemen van een gemiddelde over twee weken vindt Heutink een goede manier, want "het gaat niet om de waan van de dag''. De Hond bestrijdt dit: "Daar gaat het juist wel om in verkiezingstijd.''

Hij noemt het voorbeeld van Wouter Bos, die de dag na het eerste lijsttrekkersdebat enorm steeg in zijn dagelijkse peiling. Dat effect kan met een gemiddelde moeilijker geconstateerd worden. Dat Interview NSS maar honderd mensen per dag ondervraagt, vindt hij van een "slecht niveau'' en "onverantwoord''.