Barroso zet nieuwe kabinet onder druk

BRUSSEL - Het nieuwe kabinet-Balkenende heeft de "verantwoordelijkheid om met een goede oplossing te komen'' voor het probleem van de in Nederland afgewezen EU-grondwet.

Met die woorden zet de voorzitter van de Europese Commissie, de Portugees José Manuel Barroso, enkele dagen voor zijn bezoek donderdag aan Nederland het kabinet onder druk.

Barroso noemde het maandag een "principe van goed vertrouwen'' en de basis voor het internationaal recht dat een land dat een verdrag tekent, met een oplossing komt als ratificatie niet mogelijk blijkt.

Internationale samenwerking en diplomatie worden onmogelijk als politici een verdrag tekenen, en later zeggen dat het "een grap'' was.

Verwachtingen

Volgens Barroso heeft Balkenende verwachtingen gecreëerd toen hij in oktober 2004 samen met andere regeringsleiders en staatshoofden van de overige 24 EU-lidstaten de tekst van de Europese grondwet tekende.

Ruim een half jaar later werd het verdrag in Frankrijk en Nederland bij een referendum door de bevolking weggestemd. De EU heeft nog altijd geen uitweg gevonden uit de toen ontstane crisis.

Dood

Barroso weigerde te zeggen dat de weggestemde grondwet "dood'' is, zoals minister Ben Bot van Buitenlandse Zaken herhaaldelijk heeft gezegd. Wel zei Barroso in een gesprek met Nederlandse journalisten de uitslag van het referendum nu anderhalf jaar geleden volledig te respecteren.

"De grondwet zoals die er ligt, zal niet ingevoerd worden. En als het woord grondwet het probleem is, oké. Maar we moeten institutionele hervormingen doorvoeren. We redden het in de EU niet met de instrumenten uit de jaren tachtig van de vorige eeuw'', aldus de Portugees.

Negatief

Barroso ziet een "schaduw van negativisme en negatieve nostalgie'' door de EU waren. Maar hij ging niet zo ver om eurosceptische politici in Nederland of Frankrijk daarvan de schuld te geven. "Maar objectief gezien is het een feit dat de nee-stem de situatie er niet makkelijker op heeft gemaakt.''

Barroso roemde Nederland als een van de oprichters van de Europese Unie en noemde premier Balkenende "een persoonlijke vriend die ik vertrouw''.

Barroso gaf toe dat hij indertijd als premier van Portugal ook voorstander van referenda was. "Maar het maakt ons leven met 27 lidstaten in de EU wel moeilijker. Zou de euro zijn aangenomen als we er referenda over hadden gehad? Ik respecteer referenda, maar de representatieve democratie is gemakkelijker.''

Miniverdrag

Barroso sprak geen voorkeur uit voor een uitgekleed 'miniverdrag', zoals de rechtse Franse presidentskandidaat Nicolas Sarkozy voorstaat, noch voor ideeën waarbij de grondwet nog wordt uitgebreid met afspraken over gezamenlijk energiebeleid.

De opwarming van de aarde wil Barroso wel benoemen in een plechtige verklaring die de EU-leiders in maart in Berlijn willen aannemen ter viering van het vijftigjarig bestaan van het verdrag van Rome. Dat was in 1957 het verdrag waarmee de Europese Economische Gemeenschap werd opgericht.

Prioriteit

De strijd tegen klimaatverandering is sinds kort een van de prioriteiten voor de Europese Commissie. Barroso sprak maandag tegen dat hij niet zou durven ingaan tegen de belangen van de Duitse, Italiaanse en Franse autoindustrie.

Woensdag komt hij met plannen om de auto-industrie te verplichten nieuwe auto's zó te maken dat ze niet meer dan 120 gram kooldioxide per gereden kilometer uitstoten.

Donderdag spreekt Barroso met premier Balkenende in Den Haag. Ook houdt hij een toespraak in de Tweede Kamer.

Tip de redactie