RAMALLAH/DEN HAAG - Gretta Duisenberg heeft woensdag anderhalf uur gepraat met de Palestijnse leider Yasser Arafat. Die bedankte haar voor haar steun. "We zullen haar hulp aan ons volk niet vergeten.''

Gretta Duisenberg, de vrouw van president Duisenberg van de Europese Centrale Bank, bezoekt deze week de Palestijnse Gebieden om aandacht te vragen voor de situatie waarin het Palestijnse volk zich bevindt door de bezetting door het Israëlische leger. Haar uitlatingen over Palestijnse zelfmoordacties leidden in politiek Den Haag tot felle reacties van VVD, CDA en de kleine christelijke partijen.

Hand in hand

Tijdens de lunch op diens hoofdkwartier in Ramallah op de Westelijke Jordaanoever vroeg Duisenberg Arafat of hij net zoals zij de Palestijnse zelfmoordaanslagen veroordeelt. Duisenberg zei na afloop van de bijeenkomst dat Arafat er alles aan doet om die tegen te gaan. "Maar hij is natuurlijk heel beperkt omdat hij vastzit'', zei de Nederlandse. Arafat benadrukte dat hij zelfs een aantal zelfmoordaanslagen had voorkomen. Ze kwamen hand in hand naar buiten, waarbij Duisenberg haar arm om de schouder van Arafat had geslagen.

'Vriend Jaap'

Duisenberg kreeg woensdag steun van haar man bij alle commotie over haar diplomatiek paspoort. Volgens minister De Hoop Scheffer (Buitenlandse Zaken) had zij dat niet horen te gebruiken voor deze privé-reis. Duisenberg schreef De Hoop Scheffer in een 'Amice Jaap-briefje' dat hij voor 100 procent achter zijn vrouw staat.

Volgens hem zijn de reguliere paspoorten van hem en zijn vrouw, die bij het Nederlands consulaat in Frankfurt liggen, niet bedoeld voor privé-reizen maar voor reizen namens de ECB naar landen als Hongkong en China. Daar kan een diplomatiek paspoort volgens Duisenberg meer problemen dan gemak opleveren.

Gewone pas

Gretta Duisenberg zei woensdag dat ze niet wist dat haar diplomatieke pas kon worden verruild voor een gewoon paspoort. Buitenlandse Zaken spreekt dat tegen. Een diplomatiek paspoort is uitdrukkelijk niet bedoeld voor privé-reizen, dan moet juist het gewone paspoort worden gebruikt. Volgens het ministerie wist Duisenberg dat ook wel omdat zij onlangs nog diverse keren bij het consulaat in Frankfurt is geweest om haar gewone pas op te halen voor een reis.

Het ministerie gaf het afgelopen jaar ongeveer 2000 nieuwe diplomatieke paspoorten uit. Daaronder zitten ook verlengingen van passen. Het gebruik van de pas is verwoord in het Verdrag van Wenen uit 1961 dat het diplomatiek en consulair verkeer tussen staten regelt.

Diplomaten en vertegenwoordigers

Twee categorieën Nederlanders kunnen aanspraak maken op een diplomatieke pas. Dat is het corps diplomatique (de verreweg grootste groep) bestaande uit ambassadepersoneel en diplomaten van het ministerie in Den Haag. De tweede groep bestaat uit Nederlanders die het Koninkrijk der Nederlanden vertegenwoordigen zoals Kamerleden, hoge ambtenaren van ministeries, (oud)-ministers, commissarissen van de koningin en ook de president van De Nederlandsche Bank én hun echtgenotes. Ook Wim Duisenberg en zijn vrouw Gretta hebben een dergelijke pas.

Het corps diplomatique geniet bepaalde voorrechten als diplomatieke onschendbaarheid en vrijstelling van importheffing bij invoer van bijvoorbeeld huisraad. Dit is ingesteld om ervoor te zorgen dat ambassadepersoneel dat om de paar jaar verhuist naar een ander land niet telkens veel moet betalen voor het invoeren van de eigen meubelen.

De diplomatieke onschendbaarheid houdt echter niet in dat diplomaten bij een grenscontrole niet kan worden gevraagd hun bagage te openen of dat ze bij voorbaat vrijuit gaan bij een verkeersovertreding. De voorrechten gelden niet voor de categorie Nederlanders die geen diplomaat zijn.

Steun

Woensdagavond kreeg Gretta Duisenberg steun van de Palestijnse Raad die "geschokt'' reageerde op de "negatieve geluiden'' jegens haar. De organisatie voor Palestijnse vluchtelingen in Nederland noemt het bezoek "een signaal van solidariteit aan het Palestijnse volk onder de Israëlische bezetting.''