Bot hoopt op vooruitgang Irak

DEN HAAG - Minister Ben Bot van Buitenlandse Zaken hoopt dat de executie van Saddam Hussein een stap vooruit voor Irak kan betekenen nu het rechtsgevoel van veel Irakezen is bevredigd. Dat liet hij zaterdag weten in een eerste reactie op de ophanging van de oud-dictator. Hij tekent er wel bij aan dat de situatie in Irak ook na de dood van Saddam moeilijk blijft.

Bot herhaalt nog eens te begrijpen dat Saddam gezien zijn ernstige misdaden de hoogste straf heeft gekregen, maar stelt wel principieel tegen de doodstraf te zijn. Nederland reageerde na het vonnis tegen de oud-dictator al in dezelfde lijn.

Nederland heeft altijd gerespecteerd dat Saddam in Irak zelf is berecht. Bot heeft de indruk dat zijn proces open en transparant is geweest en dus aanvaardbaar. "Het recht heeft zijn loop gehad, in moeilijke omstandigheden", laat Bot via zijn woordvoerder weten. Hij ziet het als een goed voorteken voor de werking van het justitiële systeem in Irak.

'Barbaars'

Gerrit Zalm, demissionair minister van Financiën, noemde de ophanging van Saddam "barbaars". Zalm, die momenteel premier Jan Peter Balkenende vervangt, zei dat zaterdag in het radioprogramma TROS Kamerbreed. Eerder bestempelde Louis Michel, EU-commissaris en de vroegere Belgische minister van Buitenlandse Zaken, de executie met dezelfde kwalificatie.

Zalm liet weten dat hij de voorkeur had gegeven aan een levenslange gevangenisstraf. Anderszijds wees hij er op dat volgens Iraaks recht was gehandeld en dat bijvoorbeeld ook de Verenigde Staten nog steeds de doodstraf uitvoeren.

Zware last

VVD-Kamerlid Hans van Baalen noemt de ophanging de juiste straf voor een man die zoveel misdaden heeft begaan. Hij denkt dat de Irakezen nu bevrijd zijn van een zware last, waardoor er vooruitgang geboekt kan worden.

"Als Saddam was blijven leven, zou hij voor zijn aanhangers toch een held zijn gebleven", veronderstelt Van Baalen. "Nu hij van het toneel is verdwenen, kan niemand meer hopen op zijn terugkeer. Dat kan bijdragen aan verzoening."

Het proces had op onderdelen beter gekund, vindt Van Baalen, maar gezien de omstandigheden is hij in zijn geheel wel te spreken over de rechtsgang. Kritiek van mensenrechtenorganisaties vindt hij dan ook niet juist.

Politieke overeenstemming

Het is een illusie te geloven dat de executie van Saddam de situatie in Irak zal verbeteren, stelt de PvdA. "Wil er zicht zijn op verbetering dan zal er meer politieke overeenstemming moeten zijn en het geweld in het land moeten worden ingedamd", zei het Tweede Kamerlid Bert Koenders.

"Er is geen enkele twijfel over dat Saddam een zeer zware straf heeft verdiend, want hij heeft veel bloed aan zijn handen", aldus Koenders. "Maar wij blijven tegen uitvoering van de doodstraf."

Stap vooruit

Het CDA verwacht niet dat het na de dood van Saddam op korte termijn tot grote veranderingen zal komen. Wel hoopt het Tweede Kamerlid Henk-Jan Ormel dat de executie voor het land een stap vooruit kan betekenen.

"De man die honderdduizenden levens op zijn geweten heeft is dood", stelde Ormel vast. "Wij hebben ons steeds principieel tegen de doodstraf gekeerd. Maar niet vergeten moet worden dat het vonnis tegen deze verschrikkelijke dictator volgens de rechtspraak in Irak uitgesproken."

Ormel wijst erop dat niet alleen politieke tegenstanders het slachtoffer zijn geworden van het bewind van Saddam. "Ook heeft hij als soenniet veel soennieten de dood ingejaagd."

Stabiliteit

Met de dood van Saddam is stabiliteit in Irak nog lang niet in zicht. De onderliggende structuren van onderdrukking moeten eerst nog uit de weg geruimd worden, zo reageerde SP-Kamerlid Harry van Bommel op de executie van oud-dictator Saddam Hussein.

Hij vraagt zich af of het verstandig was Saddam op te hangen tijdens het voor moslims belangrijke offerfeest. "Dat draagt bij aan zijn martelaarschap."

Van Bommel betwijfelt verder of er recht is gedaan aan Saddams slachtoffers en hun nabestaanden omdat de oud-leider niet is berecht voor veel zwaardere vergrijpen als de gasaanval op de Koerden in Noord-Irak. "Dan was het proces langer geweest, maar ook zuiverder. Nu was het een juridisch vluggertje om politieke redenen."

Tip de redactie