DEN HAAG - Koningin Beatrix heeft in haar traditionele kersttoespraak opgeroepen tot tolerantie en verdraagzaamheid. Zij waarschuwde voor verloedering van de maatschappij.

"Wij leven in een verwarrende tijd, vol onvrede en onbestemde angstgevoelens. De samenleving lijkt te verloederen. Losgeslagen van oude ankers blijkt onze maatschappij niet goed bij machte om te gaan met het opbreken van vertrouwde zekerheden", stelde Hare Majesteit de Koningin. Volgens haar zijn gevoelens van onrust en onbehagen in de maatschappij te lang weggedrukt.

'Schijntolerantie'

"Verplichte verdraagzaamheid, waarmee geduld wordt wat in wezen onaanvaardbaar is, leidt tot schijntolerantie. Tolereren mag evenmin ontaarden in onverschilligheid, of een excuus zijn zich af te wenden van echte problemen." Mensen mogen niet de ogen sluiten voor onrecht en grof geweld. Dat mensen elkaar krenken, beledigen en discrimineren kan niet worden gedoogd, stelde de koningin. "Persoonlijke opvattingen en eigen waarheden kunnen hiervoor nooit een rechtvaardiging zijn."

'Afgelopen jaar diep en ingrijpend'

In haar toespraak ging ze ook in op de familiegebeurtenissen in het voorbije jaar. Het afgelopen jaar is voor de familie "diep en ingrijpend" geweest. "In bruiloft, geboorte, doop en dood zijn alle fasen van het leven aan ons voorbijgegaan. In ons verdriet om mijn man hebben velen gedeeld." Het afscheid heeft hem volgens de koningin vooral als mens belicht, zoals hij leefde vanuit zijn beginselen van waardigheid en gelijkwaardigheid.

'Eigen gelijk is niet altijd de waarheid'

"Eigen gelijk is niet altijd dè waarheid; die is immers niet los te zien van de ontmoeting tussen mensen. Waarheid ontstaat in dialoog, niet door stellingen en meningen te poneren. Juist toetsing aan de opvattingen van anderen kan ruimte scheppen die nodig is om met fundamentele verschillen om te gaan."

"Verschillen aanvaarden"

De koningin zei dat verschillen niet zijn te ontkennen; zij zijn een gegeven en daarmee het vertrekpunt bij elke toenadering. "Wij hebben te aanvaarden dat er verschil is in karakter, etnische afkomst, geaardheid, talent en opvoeding. Onderscheid behoort tot de rijkdom van het mens zijn. Maar waar verschillen leiden tot ongelijkheid in bejegening en tot onrechtvaardigheid, is een ieder geroepen dit te bestrijden."

"Iemand leren kennen is de eerste stap"

De koningin riep op mensen beter aan te horen. Niet iedereen hoeft het eens te zijn met wat een ander beweegt, om zich daarvoor toch open te stellen. "Iemand leren kennen is een eerste stap op weg naar een beter begrijpen. Onze maatschappij met haar verscheidenheid in cultuur vraagt geduld en creativiteit bij het zoeken naar nieuwe vormen van sàmen leven. Tussen verschillende religies en overtuigingen en tussen uiteenlopende leefgewoonten en verhoudingen moeten we bruggen slaan."