WASHINGTON - De leider van de Republikeinen in de Amerikaanse senaat, Trent Lott, heeft die functie vrijdag neergelegd. De Republikeinen hebben een meerderheid in de senaat, waar Lott wel senator blijft voor de staat Mississippi. Lott kwam onder vuur te liggen nadat hij twee weken geleden publiekelijk nostalgische en lovende woorden had geuit over het tijdperk van de 'segregatie', de Amerikaanse betiteling van rassenscheiding.

De uitspraken leken aanvankelijk geen opzien te baren. Lott stond bekend als een ultrarechtse figuur. De kritiek op 'de reactionaire Lott' zwol echter aan na klachten van onder anderen de Democraat Al Gore en ijveraars voor burgerrechten. President Bush ondernam uiteindelijk niets om zijn man in de senaat in bescherming te nemen. Als nieuwe leider van de Republikeinen in de senaat had zich donderdag al een kandidaat gemeld, senator Bill Frist uit Tennessee.

Verontschuldigingen voor aanprijzen rassenscheiding

Lott moest zich een week geleden opnieuw verontschuldigen voor opmerkingen die de Amerikaanse rassenscheiding aanprijzen. Lott noemde zijn stelling dat het land beter af was indien Strom Thurmond in 1948 tot president was gekozen "ongevoelig". Deze excuses waren niet voldoende voor veel Amerikanen die het aftreden van Lott als het Republikeinse gezicht in de senaat bleven eisen. Lott feliciteerde begin december de scheidende senator en voormalige presidentskandidaat uit South Carolina Strom Thurmond met zijn honderdste verjaardag. Lott stak een rede af en zei dat hij er trots op is dat destijds Mississippi voor Thurmond als president koos. "Wij hebben voor hem gestemd en wij zijn er trots op. Indien de rest van het land ons voorbeeld had gevolgd dan hadden we al die jaren niet al deze problemen gehad."

Thurmond wilde in 1948 de verkiezingen winnen door te wijzen op de noodzaak van rassenscheiding. "Alle wetten van Washington en alle bajonetten van het leger kunnen geen negers in onze huizen, onze scholen en onze kerken drijven", riep Thurmond, die in vier zuidelijke staten won dankzij de discriminatie van zwarte kiezers.

Bush trad niet op

President Bush zag eerder geen reden om op te treden maar bedacht zich deze week en hij trok zijn handen af van Lott. De senator die in november nog voor een periode van twee jaar als Republikeinse leider in de Senaat werd gekozen, is vaker betrapt op racistisch getinte uitlatingen. Zo heeft hij zich altijd verzet tegen een nieuwe nationale feestdag ter ere van de zwarte Martin Luther King. Hij keerde zich eerder ook tegen het wegnemen van hindernissen die zwarte Amerikanen vooral in het zuiden belemmerden te stemmen. Een van zijn eerste voorstellen als lid van het Congres was het behoud van 'segregatie' op scholen. Lott heeft ook veel geijverd voor onderwijsinstellingen in het zuiden die in de praktijk geen zwarten toelieten.