DEN HAAG - Het kabinet is donderdag zonder kleerscheuren uit het debat gekomen over het eindrapport van de commissie-Van den Haak over de beveiliging van Pim Fortuyn. De hele Tweede Kamer droeg het kabinet op de aanbevelingen uit te voeren om een beter stelsel van beveiliging te realiseren. Daar is al een begin mee gemaakt.

Na een dag lang debatteren onderschreef de Tweede Kamer zowel de conclusies als de aanbevelingen van de commissie. De PvdA erkende daarmee impliciet dat oud-minister De Vries van Binnenlandse Zaken, nu PvdA-Kamerlid, te afwachtend is geweest.

Verwarrend

Door het kabinet alleen te vragen de aanbevelingen uit te voeren en niet te dwingen alle conclusies van de commissie te onderschrijven, kwam minister Remkes van Binnenlandse Zaken niet in een lastig parket. Alle fracties vonden het oordeel dat de bewindsman over de bevindingen gaf verwarrend, op de PvdA na.

Volgens de Kamer bleef teveel in de lucht hangen wat het kabinet werkelijk vond van het harde commissie-oordeel over het functioneren van de veiligheidsdienst AIVD. "Waden door stroop'', vond GroenLinks-fractievoorzitter Halsema. "Een schertsvertoning'', stelde D66'er Dittrich.

Eenzijdig

De partij van Pim Fortuyn zelf, de LPF, kwam er niet aan te pas. Een poging van LPF-voorman Herben tot een sterkere veroordeling van het kabinet, liep spaak. De LPF kreeg alleen steun van GroenLinks en de Groep de Jong voor haar oproep aan het kabinet te onderkennen dat geen grondige dreigingsanalyse was gemaakt door de AIVD. De rest van de Tweede Kamer vond deze motie veel te eenzijdig, omdat ook de LPF en Fortuyn zelf niets deden aan de beveiliging.

Wantrouwen

Herben zwakte zijn aanval af nadat Remkes had gezegd dat Fortuyn met de kennis van nu wellicht wel een vorm van beveiliging had gekregen en wilde zijn motie aanhouden. Hij bracht die, nadat hij was teruggefloten door zijn fractie, op het laatste nippertje toch in stemming. Een motie van wantrouwen tegen Remkes, waarmee Herben eerder had gedreigd, bleef volledig achterwege.

Benepen en formalistisch

De hardste noten kwamen donderdag van de LPF, D66 en GroenLinks, maar ook het CDA uitte stevige kritiek. De fracties vonden dat de veiligheidsdienst AIVD, de regels zoals die in 1999 waren vastgesteld "te benepen en te formalistisch'' had geïnterpreteerd.
Daarmee doelden ze op het feit dat de veiligheidsdienst weinig actief was in het verzamelen van informatie over bedreigingen tegen Fortuyn. De AIVD had alleen in de eigen databank gekeken en verzuimde bij de regionale politiekorpsen informatie te verkrijgen. De korpsen hadden op hun beurt die gegevens ook actiever moeten uitwisselen.

Remkes erkende dat de AIVD volgens de meest strikte regels heeft gewerkt en dat de 'informatiehuishouding' te wensen over liet. Met de kennis van nu had de AIVD mogelijk een andere keus gemaakt, maar dan nog zou geen maximale beveiliging zijn ingesteld. Het ontbrak de AIVD simpelweg aan de bevoegdheden om vergaande stappen te ondernemen, beklemde minister Donner (Justitie).

Roerige maanden

Remkes vindt dat zijn voorganger De Vries niets valt te verwijten. Hij is terecht afgegaan op de informatie van de AIVD. De Vries, die het debat vanuit de Kamerbankjes volgde, zei na afloop dat hij uit de politiek zou zijn gestapt als de AIVD "enorme steken'' zou hebben laten vallen. "Maar daar is geen sprake van.'' Hij omarmde de conclusie van Remkes dat het systeem voor persoonsbeveiliging niet voldoeed aan de eisen in de roerige eerste maanden van dit jaar.

Schijtlaars

Marten Fortuyn, de broer van Pim, noemde Remkes "een schijtlaars''. De minister stelde zich volgens hem uit "juridische overwegingen'' terughoudend op omdat hij bang zou zijn dat de familie Fortuyn een schadeclaim gaat indienen tegen de staat.
Remkes ontkende dat. Ook Herben moest het ontgelden. Marten Fortuyn vond dat Herben hoe dan ook een motie van wantrouwen tegen Remkes had moeten indienen. "Hij had zijn rug recht moeten houden. Dit was slappe hap.''

Opschudden

Herben zag er van af omdat hij geen zin had in "symboolpolitiek''. Voor de motie was geen steun. De LPF-leider zei een bittere nasmaak over te hebben gehouden aan het debat. "We blijven nodig om de boel op te schudden.''