Veel lof voor vertrekkende Zalm

DEN HAAG - De politiek zwaait alle lof toe aan de vertrekkende Gerrit Zalm. Volgens VVD-leider Mark Rutte verdient de bewindsman een staande ovatie. De PvdA roemt het vakmanschap van de langstzittende minister van Financiën.

"Ik heb groot respect voor Zalm. Het is een vakman, maar hij is veel te ver gegaan met het doorvoeren van marktwerking in de collectieve sector. Ook zijn de inkomensverschillen door zijn VVD-beleid groter geworden", aldus Tweede Kamerlid Ferd Crone van de PvdA.

Crone heeft als financieel woordvoerder van de sociaal democraten jaren tegenover de minister in de Kamer gestaan. Volgens hem is Zalm vooral de laatste vijf jaar doorgeschoten met privatisering. "Tot vlak aan de verkiezingen aan toe was hij nog bezig met Schiphol", aldus Crone.

Ovatie

Zalm verdient volgens Mark Rutte een staande ovatie. Onder soms moeilijke omstandigheden hield Zalm, 's lands langstzittende minister van Financiën, de uitgaven op orde en wist hij zelfs een aantal keer een begrotingsoverschot te creëren, liet Rutte weten in een reactie op het door zijn partijgenoot aangekondigde vertrek uit de politiek.

Rutte sprak zijn grote bewondering uit voor Zalms "jarenlange inzet als hoeder van 's lands schatkist". Hij roemde hem daarom als hét toonbeeld van financiële degelijkheid. Zalm wist bijvoorbeeld de staatsschuld terug te brengen van 80 tot 50 procent van het bruto binnenlands product (BBP). "Hiervoor verdient hij een staande ovatie", aldus Rutte, die hoopt dat Zalm dan ook een voorbeeld zal zijn voor de volgende minister van Financiën.

Vakbekwaam

Ook het CDA loofde zondag VVD-minister van Financiën Gerrit Zalm die zijn vertrek uit de politiek aankondigde. Fractieleider Maxime Verhagen uitte veel waardering voor Zalms creativiteit en inzet in de afgelopen jaren en noemde hem een sterk en vakbekwaam minister.

"Hij is in verschillende hoedanigheden - ook als vicepremier, partijleider en onderhandelaar - een beeldbepalende figuur van het laatste, anderhalve decennium", liet Verhagen via een woordvoerder weten.

Ook op Europees niveau, bij de komst van de euro en de vorming van het Stabiliteitspact dat de euro sterk moest houden, liet Zalm zich naar zijn zeggen gelden. Volgens Verhagen was Zalm verder in de persoonlijke contacten "een betrouwbare partner, waarbij een man, een man, een woord, een woord is".

Zware jongen

Met Zalm van Financiën verlaat volgens GroenLinks een van de zware jongens de politiek. "Met alle meningsverschillen die er tussen ons zijn, kun je Zalm wel een van de beste ministers noemen", aldus Tweede Kamerlid Kees Vendrik van GroenLinks zondag.

Vendrik stelt als financieel specialist van GroenLinks "altijd ontzettend graag" met Zalm in debat te gaan. "Hij is niet bang en kent zijn zaakjes goed. Daardoor kun je open en fel debatteren. Ik heb zelden meegemaakt dat hij wegdook voor een debat." Het is volgens Vendrik ook niet voor niets dat de VVD'er, in tegen stelling tot het CDA, wel een akkoord wist te bereiken met werkgevers en vakbeweging over sociale hervormingen.

Zalm heeft in de ogen van zijn tegenstrever bij GroenLinks "een hele zware stempel op het beleid gedrukt" de afgelopen jaren. "Dat is knap. Ook al ben ik het vaak niet met hem eens. Hij had een soevereine positie. Hij heeft hervormingen op sociaal-economisch gebied doorgevoerd, terwijl deze niet in het CDA-program voorkwamen. De VVD is Zalm heel veel dank verschuldigd."

Sociale onrust

Het vertrek van Zalm verbaast oud-vakbondsvoorman Lodewijk de Waal van de FNV niet. De Waal sloot in 2004 met Zalm een akkoord dat de sociale onrust - met als hoogtepunt de massale demonstratie op Museumplein tegen het kabinetsbeleid - zou sussen. "Toen al had ik de indruk dat hij het wel gezien had. Hij is echt een vakman, minder een politicus", aldus De Waal.

Volgens de oud-vakbondsman die nu directeur is van de Vereniging Humanitas, is het sowieso verstandig om "op je houdbaarheidsdatum te letten" en weg te gaan als het goed met je gaat. "Maar dat politiek gedoe, zoals met Hirsi Ali, is ook niet zijn hobby. Hij houdt niet zo van politieke spelletjes, wel van onderhandelen."

Zaken doen

Toen volgens De Waal in 2004 een politieke strijd ontstond tussen CDA en VVD over het sociale conflict was voor hem snel duidelijk met wie de FNV zaken moest doen. "Het is ook wel een aardige man", stelt De Waal die duidelijk minder goed kon opschieten met minister Aart Jan de Geus van Sociale Zaken (CDA).

De Waal: "Zalm schept vertrouwen als hij wil onderhandelen. Toen na het eerste overleg duidelijk was dat we allebei overeenstemming wilden, legde hij in het tweede gesprek direct zijn kaarten op tafel. Het idee kwam van hem om mensen via het ouderdomspensioen toch te laten sparen voor vervroegd pensioen. Na twee gesprekken hadden we op hoofdlijnen al een akkoord."

Romantische boekhouder

De Amsterdamse wethouder van Financiën Lodewijk Asscher typeerde Zalm als "een romantische boekhouder en vertegenwoordiger van een tijdperk". Asscher moest stevig met Zalm onderhandelen over de plannen van de minister om aandelen in luchthaven Schiphol te verkopen.

Amsterdam was fel tegen deze plannen en sprak als aandeelhouder een veto uit. Zalm reageerde hierop door per koninklijk besluit het veto ongedaan te verklaren.

Asscher noemt Zalm verder "een buitengewoon vrolijke en prettige man om mee samen te werken, zeker als je het met hem eens was". Hij wenst de bewindsman veel geluk. Hoe het verder met Schiphol moet, ligt in de handen van een nieuw kabinet, aldus een woordvoerster van de gemeente.

Tip de redactie