HILVERSUM - VVD-minister Gerrit Zalm (Financiën) heeft zijn afscheid uit de politiek aangekondigd. Dit maakte Zalm zondag bekend in het tv-programma Buitenhof. Hij is, met een korte onderbreking, de langstzittende minister op Financiën, hij trad er in 1994 aan onder het eerste Paarse kabinet.

Zalm zei dat de slechte verkiezingsuitslag - de VVD viel terug van 28 naar 22 zetels in de Tweede Kamer - er niets mee te maken had. Het was een puur persoonlijke afweging. Zalm (54) zei dat hij het besluit voor de verkiezingen had genomen. "Het gesprek liep thuis zo. Ik had even veel tijd."

De bewindsman maakt deze kabinetsperiode af. Onduidelijk is wat Zalm gaat doen. Hij ambieert een overstap naar het bedrijfsleven, maar is nog niet onder dak. "Ik heb een vaag idee wat ik wil. Ik denk dat ik het ga zoeken in het bedrijfsleven."

Jammer

VVD-leider Mark Rutte heeft hij zondag gebeld over zijn besluit en die vond dat jammer. "Hij had gehoopt dat ik weer beschikbaar zou zijn als de VVD weer in de regering zou komen." Zalm verwacht een moeilijke kabinetsformatie. Hij sluit een kabinet met de VVD zelfs niet uit, en zelfs nieuwe verkiezingen zijn volgens Zalm niet uitgesloten.

Zalm vroeg zich bijvoorbeeld af of het CDA en PvdA - Balkenende en Bos - gaat lukken om het eens te worden, en om met de SP in zee te gaan. Voor de PvdA is het "nog onaantrekkelijker" dan in 2003 om te gaan regeren. Het risico is dat de SP nog groter wordt. Voor het CDA geldt dat het een linkse meerderheid tegenover zich krijgt, aldus Zalm.

Trots

Over zijn eigen rol zei hij "trots" te zijn op zijn begrotingssysteem, dat bekend is geworden als de Zalmnorm. Die komt erop neer dat het kabinet vooraf bepaalt hoeveel de departementen mogen uitgeven. Extra uitgaven zijn alleen mogelijk als een of meer departementen geld overhouden. Extra belastingontvangsten of andere inkomstenmeevallers voor de overheid mogen alleen worden gebruikt voor lastenverlichting of het verlagen van de staatsschuld.

Zalm was na de opkomst van Pim Fortuyn en de zware nederlaag van de VVD bij de verkiezingen in 2002 korte tijd partijleider. "Uit verantwoordelijkheidsbesef", zei hij in Buitenhof. "Er was niemand anders. Ik had een kwart van de voorkeursstemmen. Ik had geen keus." Hij keerde in Balkenende-II een jaar later terug op het oude nest.