CDA'er Hoekstra als informateur aan de slag

DEN HAAG - CDA'er Rein Jan Hoekstra is weer aan zet als informateur. Koningin Beatrix zocht hem zaterdag aan om na de verkiezingsuitslag van woensdag het veld te verkennen. Hoekstra's naam was door de meeste partijleiders genoemd om deze lastige taak op zich te nemen.

De 'veteraan' Hoekstra (65), lid van de Raad van State, moet onderzoeken welke partijen bereid zijn, en onder welke voorwaarden, een nieuw kabinet te vormen. In 2003 stond hij aan de wieg van het kabinet-Balkenende-2, na het spaaklopen van pogingen om een coalitie van CDA en PvdA te smeden. Maar hij diende al onder de premiers Den Uyl, Van Agt en Lubbers.

Volgens Herman Tjeenk Willink, vice-president van de Raad van State, moeten alle partijen nadenken over wat nodig is en wat ieders bijdrage en verantwoordelijkheid is bij het vormen van een stabiele regering. Hij hoopt dat de formatie op vrij korte termijn afgerond kan zijn. "Het mag niet overhaast gebeuren, maar het moet ook geen slepende kwestie worden."

Beatrix overlegde zaterdagmiddag uren met Tjeenk Willink, nadat zij vrijdag en zaterdag advies had ingewonnen bij de partijleiders. CDA, SP, ChristenUnie (CU) en D66 drongen aan op een informateur die eerst alle coalitievormen zou verkennen. Hoekstra geeft maandag een eerste toelichting op hoe hij zijn opdracht gaat uitvoeren.

Opmerkelijke ontwikkeling

CU-leider André Rouvoet benadrukte dat alle partijen, inclusief de Partij voor de Vrijheid van Geert Wilders, aan bod moeten komen. "De SP is niet de enige die een opmerkelijke ontwikkeling heeft doorgemaakt."

Volgens Rouvoet is tijdens de verkiezingscampagne veel op scherp gezet. "In de euforie en het verdriet van de uitslag zijn partijen die stelling hebben genomen voor oppositie of kabinetsdeelname. Nu in de eerste fase van de formatie moet niet naar personen worden gekeken, maar vooral of er inhoudelijke mogelijkheden zijn voor samenwerking".

De PvdA, de Partij voor de Dieren en SGP hebben wel duidelijke voorkeuren voor een nieuw kabinet. Zo ziet Marianne Thieme van de dierenpartij het CDA, ofschoon de grootste partij, liever niet opnieuw regeren.

Volgens haar moet gekeken worden naar overeenkomsten en zijn gezien de verkiezingsuitslag duurzaamheid en mededogen de belangrijkste waarden. Deze ziet zij vooral terugkomen bij de linkse partijen, ChristenUnie en D66. Deze zijn samen met haar partij goed voor een nipte meerderheid van 76 zetels in de Tweede Kamer.

SGP

SGP-leider Bas van der Vlies adviseerde een coalitie van CDA, PvdA en ChristenUnie. Dat lijkt hem de meest werkbare combinatie in een overigens complexe politieke werkelijkheid.

De SGP-voorman ziet een combinatie van CDA en PvdA met de SP, de grootste winnaar van de verkiezingen, alleen "als het niet anders kan". Hij wees op de grote programmatische verschillen. "Het CDA zal weinig trek hebben in een coalitie met die twee, die samen sterker zijn. Dan organiseer je je eigen nederlagen."

CDA-leider Jan Peter Balkenende wilde vrijdag nog geen voorkeur uitspreken voor een coalitie. Volgens PvdA-voorman Wouter Bos daarentegen moet de informateur eerst uitzoeken of CDA en SP het eens kunnen worden. VVD-leider Mark Rutte, zijn partij is gekrompen van 28 naar 22 kamerzetels, claimt voorlopig geen regeringsverantwoordelijkheid.

Tip de redactie