DEN HAAG - De lijsttrekkers van de drie linkse partijen hebben dinsdagavond CDA-leider Jan Peter Balkenende onder vuur genomen.

Tijdens het laatste lijsttrekkersdebat vóór de verkiezingen verweten Wouter Bos (PvdA), Jan Marijnissen (SP) en Femke Halsema (GroenLinks) de premier en zijn coalitiepartner Mark Rutte (VVD) dat het kabinet te weinig heeft gedaan aan de armoedebestrijding en zorg en dat het geen oog heeft voor de milieuproblemen.

De linkse drie, die eerder deze week nog spraken over samenwerking na de verkiezingen, legden bij hun aanvallen een grote eensgezindheid aan de dag. Ze kregen in het door de NOS uitgezonden debat geregeld bijval van André Rouvoet van de ChristenUnie.

Passiviteit

Bos zei dat er "een enorme passiviteit" spreekt uit de manier waarop het CDA de armoede in Nederland wil aanpakken. Volgens hem heeft de premier "te weinig, zo niet niets" gedaan om tijdens de economische neergang van de afgelopen jaren de zwaksten in de samenleving te beschermen.

Hij riep de premier op een voorbeeld te nemen aan diens partijgenoot Ruud Lubbers. Die had als premier in de jaren '80 ook te kampen met een economische recessie, maar liet de zwaksten niet de dupe worden.

Verontwaardigd

Balkenende toonde zich verontwaardigd over het verwijt van Bos. "Hoe kunt u mij passiviteit verwijten." Volgens de premier blijkt uit de cijfers dat de armoede nu het laagste is in tien jaar. Hij noemde het hebben van een baan de beste remedie tegen armoede.

Asociaal

Nog feller was de toon tussen Rutte en Marijnissen. De VVD-lijsttrekker verweet de SP dat ze, door de uitkeringen te verhogen, de economie grote schade toebrengt en het zoeken naar werk ontmoedigt. "U draait de mensen een rad voor ogen."

Marijnissen noemde daarop Rutte "zeer, zeer asociaal". Volgens hem zorgt de VVD ervoor dat de rijksten nog rijker worden, terwijl ze zich niets aantrekt van de vele duizenden kinderen die in armoede opgroeien.

Zorg

Bos en Balkenende vielen elkaar hard aan over de zorg in de verpleeghuizen. Bos sprak over "ondervoeding, uitdroging en pyjamadagen." Balkenende op zijn beurt zei dat het kabinet de wachtlijsten heeft aangepakt, die onder de paarse coalitie van PvdA en VVD ontstonden.

Bovendien daagde hij Wouter Bos uit man en paard te noemen bij de misstanden die hij beschreef.

Subsidie

Ook over het milieubeleid ging links in de aanval. Vooral Halsema wierp Balkenende en Rutte voor de voeten dat ze geen oog hebben voor de klimaatproblemen. Halsema en de twee andere linkse lijsttrekkers kritiseerden het kabinet vanwege het stopzetten van de subsidie voor het opwekken van groene stroom.

Balkenende pareerde de kritiek door erop te wijzen dat Nederland ruimschoots voldoet aan de internationale afspraken om het broeikasgas terug te dringen. Rutte betoogde dat het milieu niet beter wordt van het vertragen van de economische groei, zoals GroenLinks bepleit.

Rouvoet hield Balkenende voor, dat hij de mond vol heeft over normen en waarden, maar dat hij vaag is over de maatregelen. Zo verweet hij Balkenende dat hij niet accijns op alcohol wil verhogen om drankmisbruik onder jongeren tegen te gaan.

Irak

Halsema verweet Balkenende dat hij geen onderzoek wil toelaten naar de manier waarop Nederland de "oorlog in Irak is ingerommeld". Volgens haar waren er geen wapens aangetroffen door inspecteurs.

Balkenende noemde de kritiek "onwaarachtig". Saddam Hoessein was een dictator die lak had aan resoluties van de Veiligheidsraad en geen wapeninspecties toestond. "De bewijslast lag bij Saddam Hoessein".