DEN HAAG - Nederlandse officieren hebben in 2003 tientallen Iraakse gevangenen gemarteld in de Zuid-Iraakse provincie al-Muthanna. Leden van de Militaire Inlichtingen en Veiligheidsdienst (MIVD) zijn tijdens verhoren buiten hun boekje gegaan, ze voerden zogenoemde hardhandige tactische ondervragingen uit. Dat schrijft de Volkskrant vrijdag.

Na afloop van de ministerraad liet Minister van Buitenlandse Zaken Bot weten een onafhankelijke commissie in te stellen die de Irak-kwestie gaat onderzoeken.

Het ministerie van Defensie bevestigt dat de militaire inlichtendienst bij verhoren over de schreef is gegaan, schrijft de krant. "Er zijn dingen gebeurd die niet passen in de instructie", aldus een woordvoerder.

De Irakezen zouden zijn blootgesteld aan fel licht en lawaai en ook zouden Nederlandse militairen hen langdurig uit de slaap hebben gehouden door hen nat te spuiten. De misstanden zijn nooit gemeld aan het Openbaar Ministerie (OM), aldus de Volkskrant.

Zwarte bril

Bij de verhoren was geen juridisch adviseur aanwezig en de verdachten zouden tijdens de ondervraging gedwongen zijn een zwarte bril te dragen, waardoor ze niets zagen. Een woordvoerder van het ministerie van Defensie zegt dat de bataljonscommandant dit gemeld heeft aan de marechaussee.

Ook heeft hij melding gemaakt van het voorval, maar het is niet duidelijk op "welk niveau" dat in Den Haag terecht is gekomen. Ook is onduidelijk of het Openbaar Ministerie op de hoogte is gebracht. "We zijn nu druk bezig alle feiten op een rij te zetten," aldus de woordvoerder.

Vakbond

De militaire vakbond AFMP gaat er van uit dat het ministerie van Defensie al langer op de hoogte is geweest van de mogelijke martelingen. "Leidinggevenden hadden destijds meteen moeten ingijpen," aldus voorzitter Wim van den Burg vrijdag op Radio 1. Dat ze dat niet hebben gedaan, is volgens hem nog het meest schokkend.

"Het was blijkbaar bekend", aldus Van den Burg. "Dit kan niet hebben plaatsgevonden zonder dat leidinggevenden op de hoogte waren. We vragen ons af wat precies de rol geweest is van de Koninklijke Marechaussee, de politieke leiding en dan met name minister Henk Kamp van Defensie."

Van den Burg is benieuwd waarom de kwestie nooit is gerapporteerd aan de Tweede Kamer. De AFMP-voorzitter geeft aan dat zijn bond tot donderdag niet op de hoogte is gebracht van mogelijk wangedrag door Nederlandse officieren in Irak in 2003.