DEN HAAG - VVD-leider Mark Rutte wil dat de Europese Unie stopt met de onderhandelingen met Turkije over toetreding. Rutte heeft dat woensdag gezegd tegen RTL-Z, naar aanleiding van een zeer kritisch rapport van de Europese Commissie over de voortgang die Turkije boekt.

Turkije voldoet niet aan de eisen voor de vrijheid van meningsuiting en weigert Cyprus te erkennen, aldus Rutte. Dat zijn twee harde toedredingsvoorwaarden. Rutte wil Turkije twee jaar de tijd geven zich te verbeteren. Lukt dat niet, dan is wat Rutte betreft EU-lidmaatschap van Turkije helemaal van de baan.

Camiel Eurlings (CDA), die namens het Europees Parlement de Turkse toetreding volgt, zegt dat de VVD-leider wel eerlijk moet zijn. "Turkije heeft nog tot het einde van het jaar de tijd", zegt Eurlings over onder meer het toelaten van Cypriotische schepen tot Turkije. "Ik hoop dat de VVD na de verkiezingen op 22 november ook nog zo ferm is."

Eurlings roept Turkije op haast te maken met hervormingen. "Het sein staat op oranje. Ik hoop dat het niet tot een ontsporting leidt, want dan is niet duidelijk wanneer de trein weer op de rails staat.''

Verhagen

Fractieleider Maxime Verhagen wil Turkije nog de kans geven tot de Europese top van december. "Maar als er dan geen vooruitgang is geboekt, moeten de onderhandelingen worden opgeschort." Ook Verhagen is teleurgesteld dat Turkije geen vorderingen boekt op terreinen als godsdienstvrijheid, de positie van minderheden en de relatie met Cyprus.

De uitspraken van Rutte typeert Verhagen als "ietsje te vroeg'. Maar hij vindt de krachtdadige opstelling van de VVD-leider wel positief. "In het verleden, toen het ging om Roemenië en Bulgarije, stond het CDA nog alleen."

PvdA

PvdA-Tweede Kamerlid Frans Timmermans vindt het "niet fair'' van Rutte om nu al een einde te willen maken aan de onderhandelingen. Volgens hem zijn er afspraken gemaakt in december de stand van zaken op te maken en daar dient Europa zich ook aan te houden.

Wel benadrukt hij dat er nog maar "een heel klein muizengaatje'' is voor Turkije voor het voortzetten van de onderhandelingen. Ook de PvdA wil de gesprekken stoppen als medio december geen sprake is van erkenning van Cyprus door Turkije.

D66-leider Alexander Pechtold noemt de woorden van Rutte "verkrampte stemmingmakerij, uitsluitend en alleen voor binnenlandse redenen''. Volgens Pechtold kan onafhankelijk Kamerlid Geert Wilders, die enkele jaren terug uit de VVD stapte vanwege haar Turkije-standpunt, binnenkort weer terug naar die partij.