WASHINGTON - De Democratische Partij heeft de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen gewonnen. De partij veroverde na twaalf jaar weer een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden waar alle zetels op het spel stonden.

Bekijk video

Op deelstaatniveau deden de Democraten het ook goed. De partij veroverde zeker zes gouverneursposten en levert in een meerderheid van de staten de topbestuurder. De strijd om de controle over de Senaat is nog niet gestreden.

In eerste reacties op de overwinning beloofden Democratische kopstukken dat er verandering zullen worden doorgevoerd op tal van vlakken. "Van zee tot glanzende zee stemden de Amerikanen voor verandering", aldus de aankomend voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi.

De nederlaag van de Republikeinen was vooral te denken aan corruptieschandalen en de oorlog in Irak. "We kunnen niet doorgaan op deze catastrofale weg. Dus zeggen we tegen de president, meneer de president we moeten een nieuwe richting inslaan in Irak", verklaarde Pelosi nadat duidelijk was geworden dat de Democraten een meerderheid had behaald in het Huis van Afgevaardigden.

Bush

President Bush reageerde teleurgesteld op het verlies van de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden en gaat twee moeilijke jaren tegemoet. Volgens woordvoerder Tony Snow van Bush is het nu aan de Democraten om te komen met oplossingen voor problemen in plaats van er alleen maar over te klagen. "De president heeft een volle agenda voor de komende twee jaar en daar zijn twee partijen voor nodig", aldus Snow.

Senaat

De president zal woensdagavond om zeven uur (Nederlandse tijd) een persconferentie in het Witte Huis beleggen waar hij officieel zal reageren op de uitkomst van de stembusgang. Volgens CNN heeft hij de hoop uitgesproken dat de Senaat voor de Republikeinen behouden kan blijven. De uiteindelijke uitslag van die verkiezingen kan echter nog weken op zich laten wachten.

De strijd om de controle over de Senaat tussen Republikeinen en Democraten is een dubbeltje op zijn kant. Beide partijen genieten de steun van 49 senatoren. De uitslagen in de staten Virginia en Montana moeten de doorslag geven.

In die eerste staat maakt men zich al op voor een lang proces van hertelling en mogelijk tal van rechtszaken over de geldigheid ervan, zoals bij de presidentsverkiezingen in het jaar 2000. Een vooronderzoek van de FBI naar mogelijke intimidatie van kiezers kan ook onderwerp van een juridisch gevecht worden.

Staten

Volgens de wetten van Virginia betaalt de staat een hertelling van de stemmen als het verschil tussen beide kandidaten kleiner is dan een 1,0 procentpunt. De Republikein George Allen riep dinsdagavond (lokale tijd) advocaten en getrouwen al op een dergelijke hertelling nauwlettend in de gaten te houden.

De kandidaat is gewend aan hertellingen. Hij won ooit een verkiezing na hertelling met een verschil van achttien stemmen, hield hij zijn gehoor dinsdagavond voor.

Wat de doorslag gegeven lijkt te hebben in de verkiezingen voor het Congres en voor tal van politieke posten op deelstaatsniveau zijn de talrijke corruptieschandalen die politici hebben getroffen.

Fatsoen werd door Amerikanen de belangrijkste factor genoemd bij de bepaling van hun keuze. Verscheidene districten gingen als direct gevolg daarvan over in andere handen.

Vriendjespolitiek

De naam van afgevaardigde Curt Weldon werd in verband gebracht met financiële vriendjespolitiek. Hij keert na zijn verlies op dinsdag niet terug. Ook het district van de veroordeelde afgevaardigde Bob Ney omdat hij zich liet fêteren door een lobbyist, ging over naar de Democraten.

In Florida verloren de Republikeinen de zetel die werd ingenomen door Mark Foley, die recent in opspraak raakte wegens het seksueel lastig vallen van jonge mannen.