WASHINGTON - De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Condoleezza Rice, heeft maandag Sudan veroordeeld wegens diens oproep aan VN-gezant Jan Pronk om het land te verlaten. Rice sprake van een "extreem ongelukkige" actie van de Sudanese regering.

Ze kondigde aan over de affaire te zullen overleggen met VN-chef Kofi Annan. De minister zei dat de situatie in de Sudanese crisisregio Darfur alleen maar verslechtert en dat internationale actie geboden is.

Vertrek

Jan Pronk zal naar verwachting op korte termijn het Afrikaanse land verlaten nu hij tot persona non grata is verklaard. De Nederlander kreeg zondag te horen dat hij binnen drie dagen moet vertrekken.

De uitwijzing door de Sudanese autoriteiten kwam nadat Pronk in zijn weblog had geschreven dat de strijdkrachten van Sudan twee nederlagen in de crisisregio Darfur hadden geleden en dat de moraal van het leger laag is. De relatie van Pronk met de Sudanese regering stond al onder druk voor deze rel.

Sudan weerstaat sterke internationale druk een VN-vredesmacht toe te laten in Darfur om een einde te maken aan het conflict aldaar.

Sudan heeft Pronk tot woensdagmiddag gegeven het land te verlaten, maar Annan heeft hem voor overleg naar New York teruggeroepen. Het is de vraag of Pronk op veel sympathie kan rekenen. VN-functionarissen zouden hem geregeld hebben gevraagd te stoppen met schrijven op zijn weblog. Pronk, die als VN-gezant zich zo neutraal mogelijk moet opstellen, staat erom bekend dat hij geen blad voor de mond neemt.

Al-Wasila

De Sudanese onderminister van Buitenlandse Zaken, Sammani Al-Wasila, heeft in maandag gepubliceerde gesprekken met de BBC gezegd dat Pronk is afgedwaald van zijn mandaat en zijn neutraliteit heeft verloren. "Het is niet zijn recht commentaar te leveren", aldus Wasila. "Zijn rol als persoonlijk gezant van de secretaris-generaal betekent dat hij neutraal moet zijn om problemen te helpen oplossen in plaats van ze creëren."

Volgens staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Ali Karti heeft Sudan geen problemen met de Verenigde Naties maar met Pronk. "Het zijn niet de activiteiten van de VN in Sudan. Zij zijn welkom."

Sleutelrol

De Europese Commissie reageerde maandag zeer bezorgd op de uitzetting van Pronk. "De Verenigde Naties spelen een sleutelrol die versterkt moet worden", aldus de zegsman van commissaris Louis Michel voor Ontwikkelingshulp. "De commissie is zeer verontrust, het is opnieuw een teken van de verslechtering van de situatie in Darfur", zei de woordvoerder.

"De Verenigde Naties gaan niet alleen over een veiligheidsaspect - in de vorm van een mogelijke vredesmacht - maar houden ook honderdduizenden Sudanezen in leven."

Pronk werd in 2004 door Annan aangesteld als speciale VN-gezant voor het door burgeroorlogen geteisterde Sudan. De strijd in het zuiden van het Afrikaanse land is sindsdien beëindigd, maar in Darfur lijkt geen einde te komen aan het bloedvergieten. Sinds 2003 zijn meer dan 200.000 mensen omgekomen door oorlog, honger en ziektes. Miljoenen anderen zijn op de vlucht.