KHARTUM - De Sudanese regering heeft de speciale VN-gezant voor Sudan, de Nederlander Jan Pronk, gesommeerd het land binnen 72 uur te verlaten. Dat heeft het staatspersbureau SUNA zondag bekendgemaakt.

Bekijk video

De Verenigde Naties hebben het bericht bevestigd. VN-secretaris-generaal Kofi Annan heeft Pronk gevraagd naar het hoofdkwartier van volkerenorganisatie in New York te komen vooroverleg, meldde een woordvoerder.

"De redenen (voor de uitzetting) zijn de laatste verklaringen van Pronk op zijn website waarin hij zware kritiek levert op de Sudanese strijdkrachten en waar hij zegt dat de regering van Sudan niet het Darfur-vredesverdrag implementeert", zei een woordvoerder van de Sudanese minister van Buitenlandse Zaken.

Volgens de zegsman is Pronk zondag persoonlijk op de hoogte gebracht van de beslissing en heeft hij tot woensdagmiddag de tijd heeft om het land te verlaten.

Khartum beschuldigde Pronk er eerder deze week al van dat hij "oorlog voert tegen de strijdkrachten", en noemde zijn aanwezigheid in het land "een militaire dreiging". Om die reden werd hij bestempeld als persona non grata.

Nederlagen

De actie van de Sudanese regering volgt op uitlatingen van Pronk dat het Sudanese leger twee nederlagen heeft geleden tegen opstandelingen in de westelijke provincie Darfur. Daarbij zou het honderden soldaten hebben verloren. Ook zouden als gevolg van het debacle enkele generaals zijn ontslagen.

Verder heeft Pronk gezegd dat het in mei gesloten vredesakkoord tussen de regering van Sudan en de belangrijkste rebellengroep in de regio Darfur stervende is. Pronk deed zijn uitlatingen onder meer op zijn website www.janpronk.nl. Het laatste bericht van hem op de site dateert van zaterdag.

Van Ardenne

Minister Agnes van Ardenne (Ontwikkelingssamenwerking) is onthutst over het besluit van de Sudanese regering om Jan Pronk het land uit te zetten. Ze heeft direct VN-baas Kofi Annan verzocht om er bij de Sudanese president op aan te dringen het besluit terug te draaien.

Van Ardenne zei dat zondag tegen het ANP. De bewindsvrouw heeft er bij Pronk zelf op aangedrongen niet weg te lopen maar vooralsnog te blijven, in ieder geval tot er een nieuwe VN-gezant is.

Ze vindt het onacceptabel als Sudan zonder speciale vertegenwoordiger van de Verenigde Naties komt te zitten. "Het land kan niet zonder gezant vanwege het aanhoudende geweld." Ze vindt dat Pronk het goed heeft aangepakt om bezwaar aan te tekenen en kritiek te leveren op het optreden van de Sudanese strijdkrachten. "Ze vinden dat niet leuk, maar het is juist de taak van de gezant. Het gaat om een schending van het vredesakkoord."

Van Ardenne dacht eerst nog dat de woede op Pronk beperkt bleef tot een generaal, die dat eind vorige week als eerste uitte. Volgens haar was deze kritiek vooral bedoeld om de eigen acties van het leger in Darfur te verbloemen." Maar ze schrok toen de regering het besluit overnam. Kofi Annan moet daarom volgens haar zijn pijlen richten op de president van het Afrikaanse land.

Van Ardenne heeft nog niet persoonlijk gesproken met Pronk. "Maar hij heeft al eerder gezegd dan maar te gaan." De minister vindt dat hij dat niet moet doen en in ieder geval het overleg moet afwachten. Als hij dan toch zou gaan, is het volgens haar noodzakelijk dat er eerst een opvolger voor de Nederlandse oud-minister is.

Volgens Van Ardenne houden de ambassadeurs van alle landen in de hoofdstad Khartoem zondag een spoedoverleg over de situatie.

Groot-Brittannië

Groot-Brittannië veroordeelt het besluit van de Sudanese regering. "Deze beslissing werkt contraproductief en draagt helemaal niet bij aan het oplossen van de problemen in Sudan", aldus de Britse onderminister David Triesman. Hij riep Khartum op de beslissing te herzien.

Aanstelling

Secretaris-generaal Kofi Annan stelde oud-minister Pronk in 2004 aan als speciale VN-gezant voor het door burgeroorlogen geteisterde Sudan. De strijd in het zuiden van het Afrikaanse land is sindsdien beëindigd, maar in Darfur lijkt geen einde te komen aan het bloedvergieten. Sinds 2003 zijn meer dan 200.000 mensen omgekomen door oorlog, honger en ziektes. Miljoenen anderen zijn op de vlucht.