BRUSSEL - Nederland en België zitten weer op een lijn over de bestuurlijke hervormingen in een uitgebreide Europese Unie. Premier Balkenende zei woensdag in Brussel dat "in goede harmonie en na lange discussie" een akkoord is bereikt over het voorzitterschap van de Unie. De Europese Commissie krijgt een grotere rol toebedeeld.

Momenteel is een lidstaat zes maanden lang voorzitter en leidt dan alle ministeriële en ambtelijke overleggen in EU-verband. Zo'n rotatiesysteem wil Nederland behouden. Den Haag is tegen het semi-permanente voorzitterschap dat Frankrijk, Groot-Brittannië en ook Spanje bepleiten omdat de grote landen dan nog meer hun stempel zouden kunnen drukken op de Unie.

In Beneluxverband is volgens Balkenende afgesproken dat het roulerend voorzitterschap overeind blijft voor de EU-toppen en de vakraden, zoals die van milieu- of verkeersministers. Maar de leiding van de politiek 'zware' vergaderingen van de ministers van Buitenlandse Zaken zou moeten overgaan naar de voorzitter van de Europese Commissie wat interne EU-onderwerpen betreft. Het puur buitenlandse deel zou geleid moeten worden door de Hoge Vertegenwoordiger en de EU-commissaris buitenlandse betrekkingen, nu respectievelijk Solana en Patten.

Meningsverschillen

Balkenende erkende dat met de Belgen meningsverschillen waren. Hij weidde daar niet over uit. Verhofstadt zoekt de steun van Duitsland. De Nederlandse premier zei dat er "soms verschillende signalen" komen uit Berlijn. De Benelux neemt volgens hem afstand van het meerjarige voorzitterschap: "Ik ga tevreden weg."

Kringen rond de Belgische premier Verhofstadt zeiden evenwel dat het Benelux-standpunt toch de mogelijkheid opent voor een soort meerjarig voorzitterschap, zoals bestaat bij het beleidsbepalende Interim Comité van het Internationaal Monetair Fonds (IMF).

Kiezen

Alleen politici in functie kunnen die positie bekleden en niet (een gekozen) iemand van buiten, zoals Parijs, Londen en Madrid voorstaan. "Als zij het nationale mandaat verliezen, verliezen zij hun Europees mandaat."

Het Beneluxstandpunt wordt ingebracht in de Conventie die zich momenteel buigt over de toekomst van Europa. De Europese Commissie presenteert donderdag haar positie. Woensdag lekte uit dat voorzitter Prodi in een in het geheim opgestelde ontwerp-grondwet zichzelf en de Commissie veel meer macht geeft.

De Benelux-ideëen, ook de Commissievoorzitter via een drievijfde meerderheid van het Europees Parlement te kiezen in plaats van zoals nu door de EU-leiders, moet hem als muziek in de oren klinken. Dat hijzelf die sterkere rol niet claimt, vinden de kringen rond Verhofstadt niet vreemd. "De Commissie kan dat niet, maar verwelkomt het als andere dat doen."