DEN HAAG - Onzin. U kletst. Hou toch op. Totale flauwekul. U strooit fabeltjes rond. De stevige kwalificaties werden woensdag niet geschuwd bij het begin van de Algemene Beschouwingen in de Tweede Kamer. PvdA-leider Wouter Bos botste hard met Maxime Verhagen (CDA) en Mark Rutte (VVD).

Verhagen en Rutte verweten de PvdA'er dat hij in zijn verkiezingsprogramma de middeninkomens wil pakken door een "Bos-belasting" in te voeren voor AOW'ers met een aanvullend pensioen en door de hypotheekrenteaftrek te beperken. Volgens Rutte zijn "de docent in het basisonderwijs en de verpleegkundige" de dupe van deze plannen van Bos.

AOW

Bos hield de regeringspartijen op zijn beurt voor dat ze de ouderen met alleen AOW de afgelopen jaren in de kou hebben laten staan door de oudedagsvoorziening niet te koppelen aan de loonstijging en door te bezuinigingen op de huursubsidie en de verpleeghuiszorg.

"U gooit uw eigen geloofwaardigheid volledig te grabbel en leeft in een Haagse werkelijkheid", hield Bos Rutte voor. Volgens de PvdA-leider komen de regeringsfracties vóór de verkiezingen met "mooie woorden", maar krijgen de lagere inkomens straks de rekening gepresenteerd.

Werkloosheid

Volgens Bos is de werkloosheid nog altijd hoger en de arbeidsparticipatie lager dan in 2002, toen premier Jan Peter Balkenende met zijn eerste kabinet begon. Voor de meeste mensen staat bovendien het gegeven "zoet" dit jaar en in 2007 in geen verhouding tot het "zuur" van de jaren ervoor, aldus Bos. "Gezinnen hebben de afgelopen jaren bijna 9 miljard euro ingeleverd en krijgen nu een kleine 2 miljard terug."

Nieuwkomers

Ook met de integratie van nieuwkomers gaat het nog helemaal niet goed, aldus de PvdA-leider. Het onbegrip tussen autochtonen en allochtonen is volgens Bos toegenomen en de leefbaarheid in de wijken laat nog veel te wensen over.

Bos gelooft niet dat Nederland integratie-moe zou zijn. Wel zijn mensen volgens hem het gekift over het onderwerp zat. In de ogen van Bos is er sinds 2002, toen integratie een belangrijk thema in de verkiezingsstrijd was, weinig verbeterd. De politiek mag niet weer de fout maken de problemen niet te benoemen of op te lossen, aldus Bos.

Tijdens zijn bijdrage in het Kamerdebat betitelde hij de emancipatie en integratie van nieuwe Nederlanders als "de grote sociale kwestie van de komende jaren". "Als we daar geen vooruitgang boeken, is dat niet alleen voor die mensen erg, maar hebben we ook als samenleving een enorm probleem", zei Bos.

CDA

Bos richtte zijn pijlen vooral op het CDA. Volgens hem hebben de christendemocraten zich in drie kabinetten overgeleverd aan het neo-liberalisme. Het CDA-verkiezingsprogramma biedt ook weinig hoop, aldus Bos. Hij hoopt dat het CDA wel de oproep van PvdA en ChristenUnie zal ondersteunen om de no-claim in de zorg al in 2007 af te schaffen.

CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen zei de afschaffing wel in een regeerakkoord op te willen nemen, maar zich nu gebonden te voelen aan de afspraken met huidig coalitiepartner VVD. De afschaffing zou volgens het CDA dan in 2008 kunnen.

Balkenende

Bos bekritiseerde premier Balkenende die te weinig moreel leiderschap heeft getoond. "In dit land is een totale verwarring ontstaan over wie we zijn, wat we van elkaar accepteren, wat ons bindt en waarin we rustig van elkaar mogen verschillen. Juist bij deze vragen had de minister-president leiderschap moeten tonen en dat heeft hij niet gedaan."

Verhagen

Verhagen sprak in zijn weerwoord over het toenemende gevoel van "hoop en vertrouwen" in de samenleving. Door het beleid van het kabinet-Balkenende staat Nederland er beter voor dan vier jaar geleden, verklaarde de CDA-fractieleider. "De hoop en vertrouwen is weer voelbaar op straat."

Cynisch

Volgens Verhagen was Nederland vier jaar terug "een cynisch land", dat economisch achterop liep, waar "fatsoen steeds minder telde", waar het onveilig was op straat, waar wachtlijsten bestonden in de zorg en waar "Nederlander en medelander steeds meer geërgerd tegenover elkaar kwamen te staan".

Dankzij vier jaar Balkenende is dat volgens Verhagen allemaal drastisch verbeterd. Nederland heeft de laagste werkloosheid in Europa en is koploper bij de economische groei.

Bijstandsgerechtigden en arbeidsongeschikten hebben weer kans op een baan, de problemen in de zorg zijn aangepakt en het financieringstekort is weggewerkt.

Halsema

Femke Halsema haalde net als Bos ook uit naar Balkenende. Volgens de GroenLinks-leider is het kabinet Balkenende is tekortgeschoten om mensen en de samenleving te laten groeien. Na drie termijnen Balkenende als premier is het mooi geweest. Houd het voor gezien, zo stelde Halsema.

Volgens Halsema is het herstel van de economie door het kabinetsbeleid pas laat op gang gekomen. Bovendien dreigt het weer mis te gaan. Het kabinet zou zich in de begroting rijk rekenen met eenmalige meevallers. GroenLinks presenteerde daarom al eerder deze week een tegenbegroting met 2 miljard euro aan extra bezuinigingen.

"Dat vinden we als komende linkse regering helemaal niet fijn: om de puinhoop van drie kabinetten Balkenende op te ruimen."