ROME - Paus Benedictus XVI vindt het 'spijtig' dat moslims zijn toespraak in het Duitse Regensburg hebben opgevat als een aanval op de islam. De paus eerbiedigt moslimgelovigen en hij hoopt dat zij de werkelijke betekenis van zijn uitspraken zullen begrijpen. Dat heeft staatssecretaris kardinaal Tarcisio Bertone van het Vaticaan zaterdag meegedeeld in een verklaring.

"De Heilige Vader betreurt het heel erg dat enige passages uit zijn toespraak voor moslimgelovigen kwetsend kunnen zijn geweest en dat die geïnterpreteerd zijn op een manier die op geen enkele manier overeenkwam met zijn bedoelingen", aldus Bertone. De paus is volgens hem ontegenzeglijk voor dialoog tussen religies en culturen.

Na de felle protesten in de islamitische wereld verwachten Vaticaanse kringen dat de paus zelf de komende dagen in het openbaar iets gaat zeggen over zijn gewraakte uitspraak waarin hij een verband legde tussen islam en geweld. Wanneer dat zal zijn, is niet duidelijk.

Het kan zijn dat Benedictus XVI het Angelusgebed in zijn zomerresidentie Castelgandolfo aangrijpt om een toelichting op het gebeurde te geven. Maar Vaticaanse functionarissen sluiten ook niet uit dat het pas woensdag zal gebeuren tijdens de algemene audiëntie.

Woordvoerder Federico Lombardi van het Vaticaan zei zaterdag dat het niet waarschijnlijk is dat de paus zijn woorden zal terugnemen, maar wel dat hij zal toelichten waarom hij zijn uitspraken heeft gedaan. Het spijt de paus wel dat zijn toespraak is geïnterpreteerd als een aanval op de islam.

Bewaking

Lombardi zei dat het Vaticaan de situatie 'van nabij en zeer serieus' zal volgen. Sinds de terugkeer van de paus uit Duitsland is de bewaking van het Vaticaan volgens de krant Corriere della Sera meer alert op terroristische dreiging.

De Romeinse krant La Repubblica schreef zaterdag dat de paus 'zich nooit zal verontschuldigen', maar dat hij wel een soort 'vredesoffensief' zal beginnen ten opzichte van de islam.

Vaticaan-kenner Bruno Bartolini van de krant Corriere della Sera zei dat de Heilige Stoel duidelijk is overvallen door de reacties op de 'theologische les' van de paus.

'Niet voldoende'

Mohammed Habib, plaatsvervangend leider van de zeer invloedrijke Moslim Broederschap in Egypte, vindt de verklaring van de paus niet voldoende. "Wij willen een persoonlijk excuus van de paus. Wij vinden dat hij een ernstige fout heeft gemaakt tegenover ons. Die fout kan alleen hersteld worden door een persoonlijke verontschuldiging."

Ambassadeur

Marokko heeft zaterdag zijn ambassadeur bij het Vaticaan teruggeroepen voor consultatie wegens de opmerkingen van paus Benedictus XVI.

Premier Tayyip Erdogan van Turkije riep de paus in een televisietoespraak op zijn verontschuldigingen aan te bieden en zijn woorden terug te nemen. "Ik vind dat de paus zijn verfoeilijke en onfortuinlijke opmerkingen moet terugnemen en zijn verontschuldigen moet aanbieden aan de islamitische wereld en de moslims. "Ik hoop dat hij de fout snel herziet, zodat het de dialoog tussen beschavingen en religies niet overschaduwt", aldus Erdogan.

De paus brengt in november een bezoek aan Turkije, dat officieel seculier is, maar waarvan de bevolking in meerderheid moslim is. Op de vraag of de affaire het voorgenomen bezoek van de paus beïnvloedt, zei Erdogan: "Ik weet het niet."

De Iraanse president Mahmoud Ahmadinejad riep theologen en moslimdeskundigen op de gewraakte passage van de paus te analyseren. Volgens hem is de islam "een vreedzame, mooie en volmaakte religie".

Aanslagen

Een Iraakse gewapende groepering, Jaish al-Mujahedeen (Moedjahedien-leger) heeft in een verklaring op internet gedreigd aanslagen te plegen op Rome en het Vaticaan wegens de uitspraken van de paus. In de verklaring, waarvan de authenticiteit niet is vast te stellen, zegt de beweging: "Wij zweren dat wij hun kruis in het hart van Rome zullen verwoesten en dat hun Vaticaan zal worden getroffen en betreurd door de paus."

Een conservatieve leider van de Somalische moslims heeft alle moslimgelovigen zaterdag opgeroepen de paus op te sporen en te doden. Sjeik Abubakar Hassan Malin vindt dat de kerkvorst gestraft moet worden omdat zijn rede net zo weerzinwekkend is als de roman De Duivelsverzen van Salman Rushdie.

Op de Westelijke Jordaanoever gooiden onbekenden uit woede brandbommen naar twee kerken. Er vielen geen gewonden.