DEN HAAG - De Tweede Kamer wil volgende week een spoeddebat met minister Bernard Bot van Buitenlandse Zaken over het bestaan van geheime Amerikaanse detentiecentra voor terreurverdachten.

De Amerikaanse president George Bush onthulde woensdag in een rede over de strijd tegen het terrorisme het bestaan van een speciaal CIA-programma dat gebruikmaakt van geheime gevangenissen.

D66, PvdA, GroenLinks en SP zijn teleurgesteld in de "weinig politieke reactie" van de bewindsman op het nieuws. De fracties stelden vast dat Bot in het verleden herhaaldelijk door zijn Amerikaanse ambtgenote Condoleezza Rice met een kluitje in het riet is gestuurd over de kwestie. De linkse fracties willen nu volstrekte duidelijkheid van de minister, inclusief een antwoord op de vraag of de CIA nog steeds gebruik kan maken van Nederland voor het vervoer van dit soort verdachten.

Vertrouwen

PvdA-woordvoerder Bert Koenders sprak van een "vertrouwens- en informatiebreuk" tussen bondgenoten. Hij noemde het ongelooflijk dat het meer dan een jaar heeft geduurd voordat de Amerikanen bereid waren het bestaan van de gevangenissen te erkennen. "Dat moet verklaard worden," aldus Koenders.

CDA-Tweede Kamerlid Henk Jan Ormel vindt het een treurige zaak dat de VS niet op basis van vertrouwen met bondgenoten zijn omgegaan. "Dat geldt niet alleen voor Nederland maar voor alle bondgenoten." Ormel vindt dat Bot terecht kritisch is over de Amerikaanse regering. "Ik heb er begrip voor dat sommige informatie vertrouwelijk is, maar wissel dit wel op ministersniveau."

Ook het VVD-kamerlid Hans van Baalen constateerde dat wat er nu gebeurd is niet goed is voor het wederzijds vertrouwen. "De Amerikanen hebben geen open kaart gespeeld. Daar zou Bot stevig op moeten reageren. Hij moet zijn getergdheid direct tonen in een rechtstreeks gesprek met zijn Amerikaanse collega."

Terrorisme

Koenders en Van Baalen maken zich voorts zorgen over de gevolgen die deze ontwikkeling kan hebben voor de strijd tegen het terrorisme. "Als de VS de bondgenoten in het ongewisse laten, ondergraaft dat de samenwerking in de strijd tegen het terrorisme", zei Van Baalen.