AMSTERDAM - De PvdA wil in de komende regeringsperiode 12 miljard euro bezuinigen om geld vrij te maken voor onder meer zorg, wonen, werkgelegenheid en lastenverlichting. In het zondag gepresenteerde ontwerpverkiezingsprogramma wordt 2,2 miljard bezuinigd bij de rijksoverheid en 1,4 miljard bij provincies en waterschappen.

De waterschappen verdwijnen en per regio moet er een plan komen voor "afgeslankt middenbestuur". Als gemeenten en provincies niet zelf binnen een jaar met een voorstel komen, neemt de landelijke overheid zelf het initiatief. Anderzijds wil de PvdA dat er meer taken vanuit het Rijk naar de lagere overheden verschuiven.

De PvdA wil verder fors bezuinigen door fraudebestrijding (0,8 miljard), het aanpakken van tarieven van specialisten en winsten van de farmaceutische industrie (0,8 miljard) en het afromen van reserves van woningcorporaties (0,5 miljard).

Hypotheekrente

Het beperken van de hypotheekrenteaftrek tot het tarief van maximaal 42 procent moet 0,2 miljard opleveren. Voor milieubelastingen wordt 1,3 miljard ingeboekt. Verder bezuinigt de PvdA onder meer door uit het project voor het gevechtsvliegtuig JSF te stappen.

Het verkiezingsprogramma lekte vorige week al grotendeels uit. Meest in het oog springende punt is het drastisch afzwakken van het omstreden plan om 65-plussers mee te laten betalen aan de AOW. Deze zogeheten fiscalisering gaat pas in 2011 in en geldt niet voor mensen die dan al 65 jaar zijn.

Werkbonus

Het PvdA-programma bevat maatregelen om meer mensen aan de slag te krijgen door invoering van een werkbonus, een belastingkorting van maximaal 500 euro per jaar, en door het scheppen van 15.000 'Melkertbanen'. Bedrijven die mensen met weinig kansen op de arbeidsmarkt in dienst nemen krijgen een belastingkorting.

In de zorg wil de PvdA de no-claimregeling terugdraaien, wat werkt in het voordeel van mensen met een zwakke gezondheid. Verder willen de sociaaldemocraten de zorgpremie aanzienlijk verlagen. In de verpleeghuizen komen 2500 extra handen aan het bed. Ook willen de sociaaldemocraten de bezuinigingen van het zittende kabinet op de huursubsidie tenietdoen.

Daluren

Mensen die voor het eerst een huis kopen, hoeven van de PvdA geen overdrachtsbelasting te betalen. 65-plussers mogen gratis reizen in het openbaar vervoer tijdens de daluren. Bijstandsgerechtigden vallen in de eerste drie jaar van de uitkering niet langer onder een vermogenstoets, waardoor ze dan niet hun eigen huis hoeven op te eten.

Om de werkgelegenheid te stimuleren wil de PvdA de lasten van kleine ondernemers verlagen en de kinderopvang gedurende drie dagen per week gratis maken. Voor het opknappen van oude wijken wordt in het programma 1,8 miljard euro uitgetrokken.

Onderwijs

Voor onderwijs stelt de PvdA ruim 2 miljard euro extra beschikbaar in de komende vier jaar. Dat geld is onder meer bestemd om de lerarensalarissen te verhogen met 10 procent.

Het aantal illegalen wordt fors teruggedrongen. Gezinnen van asielzoekers mogen niet gescheiden worden uitgezet. Veiligheid in de buurt is een belangrijk punt van de PvdA. Zo moet er in elke buurt een wijkagent zijn.

Oeroptimistisch

"Een oeroptimistisch programma met een groot geloof in de kracht van de samenleving." Zo betitelde PvdA-leider Wouter Bos zondag in Amsterdam het nieuwe programma.

Volgens Bos is in het program geen plaats voor pessimisme over de vergrijzing, het terrorisme of de concurrentie met China. Het is "een uitgestoken hand om te werken aan een beter Nederland".

Die uitnodiging geldt werkgevers en werknemers, de niet-radicale moslims in Nederland, maar ook de politieagenten, verpleegkundigen en anderen in de samenleving. Bos zei dat de PvdA zich in de verkiezingscampagne niet zal afzetten tegen CDA en VVD, maar zich sterk zal maken "voor een beter Nederland".